«Πνευματικές σχέσεις Θεσσαλονίκης με την Αρχαία Σαρδική (σημερινή Σόφια)

Σε συνεργασία με το Καρίπειον Ίδρυμα Εθνικού και Θρησκευτικού Προβληματισμού.

Με 20 ανακοινώσεις στο Κεντρικό Αμφιθέατρο της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης (ΑΕΑΘ) και εκθέσεις στο Καρίπειο Μέλαθρο θα εξελιχθεί το καθιερωμένο ετήσιο επιστημονικό συμπόσιο «Χριστιανική Μακεδονία». Κατά τη διάρκεια του Συμποσίου θα εξεταστούν Α) Ιστορία – Διεθνείς Σχέσεις, Β) Εκκλησιαστική Ιστορία – Διορθόδοξες Σχέσεις, Γ) Πνευματικός βίος – Μοναχισμός – Εκδοτική Δραστηριότητα, Δ) Θέματα παιδείας και κοινωνίας. Του επιστημονικού συμποσίου θα ακολουθήσει 4ήμερη αποστολή στην Σόφια και την Παρευξείνια Βουλγαρία.

Το συνέδριο θα ξεκινήσει την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου και ώρα 7 μ.μ. με πανηγυρική συνεδρία στο Κεντρικό Αμφιθέατρο της ΑΕΑΘ, όπου θα λάβουν χώρα όλες οι συνεδρίες.  Θα ακολουθήσει ξενάγηση στις Εκθέσεις και δεξίωση στα δώματα του Καριπείου Μελάθρου.

Στις 17 Οκτωβρίου θα γίνουν 4 ακόμα συνεδρίες, 2 το πρωί και 2 το απόγευμα, όπου οι εισηγητές θα αναπτύξουν τα αποτελέσματα των ερευνών τους.

Στις 18 Οκτωβρίου το πρωί το συνέδριο θα ολοκληρωθεί με την πανηγυρική Θεία Λειτουργία και τα συμπεράσματα και θα ακολουθήσει η αποστολή στους τόπους ερεύνης.

Το Συμπόσιο θα πλαισιώνουν οι μόνιμες εκθέσεις του Καριπείου Μελάθρου:
α) με σφραγίδες, εκκλησίες και πνευματικά καταστήματα της Κωνσταντινουπόλεως (ανάγλυφες αποτυπώσεις σε γρανίτη από τον Δ. Λέινα) από το έργο των Ακύλα Μήλλα – Ιόλης Μήλλα, Σφραγίδες Κωνσταντινουπόλεως (εκδ. Μνημοσύνη, αριθμ. 4, Αθήνα 1996),
β) για τα αρχαιότερα ελληνικά παλαίτυπα Βιβλιοθηκών της Χερσονήσου του Αίμου και Η.Π.Α. (φωτογραφική): Πατριαρχική Βιβλιοθήκη Κωνσταντινουπόλεως, Εθνική Βιβλιοθήκη Βουδαπέστης Βελιγραδίου, Κετίγνης, Βιβλιοθήκη Ιεράς Μονής Βατοπεδίου Αγίου Όρους, Βιβλιοθήκη Ιεράς Μονής Κουτλουμουσίου Αγίου Όρους, Βιβλιοθήκη Ιεράς Μονής Πάτμου, Κεντρική Βιβλιοθήκη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., Βιβλιοθήκη Αρχιεπισκόπου Ιακώβου Βοστώνης και Βιβλιοθήκη Αλεξάνδρου Καρίπη,
γ) για τους ιστορικούς ναούς Αγίου Δημητρίου Κωνσταντινουπόλεως (φωτογραφική), και
δ) για τις πολιτιστικές ελληνικές ρίζες της Πελαγονίας (φωτογραφική).

Φορείς συνεργασίας: Αντιδημαρχία Πολιτισμού Δήμου Θεσσαλονίκης, Τομέας Κανονικού Δικαίου και Βυζαντινής Θεολογίας από του Θ΄ αιώνος & Βιβλικών Σπουδών και Πολιτιστικού Βίου της Μεσογείου του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Τομέας Εκκλησιαστικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Σόφιας σε συνεργασία με το Πατριαρχείο Σόφιας, Πρόγραμμα «Οικουμενικός Ελληνισμός»
Συντονιστές: Α. Ε. Α. Θ. – Ι. Ε. Θ. Π.

Τηλέφωνο πληροφοριών: 2310-278602
Φαξ: 2310-282180

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ “ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ”, 2/8/2009.

ΚΙΝΑ: ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ «ΠΛΑΝΗΤΗΣ» ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ

Του Αθανασίου Αγγελόπουλου.

Το οδοιπορικό εξήντα μελών και φίλων του προγράμματος «Οικουμενικός Ελληνισμός» στην Κίνα το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου ε.έ. υπήρξε συγκλονιστικό. Ήταν θαυμάσια ευκαιρία επικοινωνίας με τον απλό κινέζο πολίτη της αχανούς ονειρεμένης αυτής χώρας, με τον πανάρχαιο πολιτισμό και τα αθάνατα μνημεία της. Θαυμάσια ευκαιρία συναναστροφής και διεισδύσεως στην κινεζική νοοτροπία και καθημερινότητα.

Να υπενθυμίσουμε ότι περίπου 150 εκατ. Κινέζοι κάθε χρόνο κάμνουν εσωτερικό τουρισμό για επίσκεψη των ιστορικών πανάρχαιων μνημείων τους. Η πορεία μας περιλάμβανε: Πεκίνο, Σινικό Τείχος, Ναό του Ουρανού, Ξιάν (εδώ οι ανακαλύψεις του 20ου αι. με τον πήλινο στρατό, που τον ήθελε ο αυτοκράτορας Τσιν Σι Χουανγκ Τι να τον συνοδεύει, πριν από 2.300 χρόνια, στη μεταθανάτια κατοικία και ζωή του και με τον νεολιθικό οικισμό Μπάνπο), Χανγκτσόου, Ξιτάνγκ, Σαγκάη (όπου ο περίφημος ναός του Jade Buddha), Σουτσόου (πατρίδα του μεταξιού, με τα ανάλογα Μουσεία, όπως ακριβώς στο δικό μας Σουφλί, την πόλη του μεταξιού, στον Έβρο), Γκουιλίν (εδώ οι μαγευτικοί ορυζώνες), Γιανγκσούο, Καντώνα και Χονγκ Κονγκ. Όπου σύμπλεγμα ναών, αφιερωμένων στους άγνωστους θεούς κοινής όμως αποδοχής από τους οπαδούς Βουδισμού, Κομφουκιανισμού και Ταοϊσμού. Εδώ και η έδρα της Μητροπόλεως Χονγκ Κονγκ και Άπω Ανατολής του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως.

Οι διαπιστώσεις μας συναρπαστικές. Σε επίπεδο άμεσης επικοινωνίας κοινό σημείο ήταν το πανάρχαιο των δυο πολιτισμών, ελληνικού και κινεζικού. Στις αυθόρμητες συναντήσεις με Κινέζους, στην πλειονότητά τους νέους ανθρώπους, με το άκουσμα ότι είμαστε Έλληνες, μας αγκάλιαζαν με πλατιά χαμόγελα, σαν να ήμασταν από τα αρχαία χρόνια γνωστοί και φίλοι. «Οι δύο πολιτισμοί μας είναι πανάρχαιοι και κοινοί», μας έλεγαν. Η ταύτιση αυτή γινόταν πιο άνετη εξαιτίας των Ολυμπιακών Αγώνων Αθήνας και Πεκίνου. Ανταλλαγές διευθύνσεων, κινητών τηλεφώνων, προσκλήσεις για επισκέψεις και ένα ποτό μαζί ήταν στην ημερήσια διάταξη.

Άλλη διαπίστωσή μας είναι ότι το φυσικό περιβάλλον, η μουσική, η γυμναστική είναι θεοποιημένες καθημερινές πραγματικότητες στην κινεζική νοοτροπία. Η όλη δυναμική οικονομική ανάπτυξη αντανακλά στα καταπληκτικά έργα οδοποιίας, μεταφορών και οικιστικού προγραμματισμού. Αφθονία αγαθών και προσφορά υπηρεσιών μοναδική. Κάναμε χρήση όλων των μέσων μεταφοράς (αεροπλάνα, τρένα, πούλμαν, πλοία, ποδήλατα), την αμερικανική και ευρωπαϊκή οικονομική κρίση δεν την υποψιαστήκαμε στην Κίνα. Σκεφθήκαμε πόσο αναγκαίο και ωφέλιμο ήταν το άνοιγμα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στον «πλανήτη» Κίνα. Μετά μάλιστα τις τολμηρές αλλαγές και προσαρμογές του ΚΚΚ, έχοντας επιλέξει τον δρόμο του «συνετού καπιταλισμού» του Τεγκ Σιάο Πινγκ, που έδωσε νέα δυναμική στη σκέψη του Μάο, χωρίς τις σεισμικές δονήσεις που έχουν ήδη διαλύσει π.χ. τη Σοβιετική Ένωση του Γκορμπατσόφ και τη Γιουγκοσλαβία του Τίτο. Ειδικότερα, συζητούσαμε πόσο σημαντική και τιμητική ήταν η επίσκεψη στη χώρα μας του Προέδρου της Κίνας το φθινόπωρο του 2008, που την επέλεξε ως βάση διαμετακομιστικού εμπορίου μεταξύ Κίνας και Ευρώπης. Άσχετα αν -κακώς, κάκιστα- στα ελληνικά τηλεοπτικά δίκτυα -ενθυμούμαι- η επίσκεψη αυτή περνούσε στην τρίτη σειρά τηλεοπτικής επικαιρότητος. Γιατί οι Έλληνες αρεσκόμαστε, ενώ κατοικούμε έναν παράδεισο φυσικού κάλλους και δημοκρατίας, να ζούμε με τις βόμβες μολότοφ, τα σκάνδαλα και τα θολοκουλτουριάρικα τεχνάσματα της πολιτικής μεμψιμοιρίας.

Το οδοιπορικό στην Κίνα άρχισε με επισκέψεις στην πρεσβεία μας στο Πεκίνο, όπου ο φλογερός πρέσβης Γεωργακέλος Θεόδωρος μας έδωσε πειστικά και το πλέγμα και τον βαθμό των ιστορικών και σημερινών ελληνοκινεζικών σχέσεων, πολύ αναγκαία για μας στην προσέγγιση της κινεζικής καθημερινότητας. Τελείωσε το οδοιπορικό με την επίσκεψη – προσκύνημα στην έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Χονγκ Κονγκ. Μας υποδέχθηκε ο νέος ρέκτης Μητροπολίτης Νεκτάριος για να διεξαχθεί επί δίωρο ενδιαφέρουσα συζήτηση για την ενεστώσα κατάσταση και προβληματική της Μητροπόλεως, κατά την ενάσκηση της αποστολής της στην Άπω Ανατολή.

Η εντύπωση που αποκομίσαμε ήταν ότι εδώ, με έδρα το Χονγκ Κονγκ -το παγκόσμιο αυτό οικονομικού και τεχνικού πολιτισμού κέντρο- η ορθόδοξη αλήθεια του Χριστού βρίσκεται σε εμβρυακή κατάσταση, αντιμέτωπη με δύο δυσχέρειες ουσιαστικές: α) την τοπική, αντίθετη προς τις αρχές της χριστιανικής αγάπης, νοοτροπία – φιλοσοφία του Κάρμα και β) την έλλειψη έμψυχου υλικού και αναγκαίων πόρων. Το σκηνικό μάς θύμισε την πρώτη προσπάθεια του Αποστόλου των Εθνών Παύλου στην Αθήνα (50 μ.Χ.) να μιλήσει για τον Άγνωστο Θεό, για να εισπράξει τα ειρωνικά σχόλια των Αθηναίων «διακεκριμένων» πολιτών στην Πνύκα: «Ακουσόμεθά σου και πάλι». Όμως τα πράγματα, παρά την καθεστηκυία νοοτροπία και φιλοσοφία των Αθηνών, εξελίχθηκαν διαφορετικά. Έτσι σήμερα, μετά περίπου 2.000 χρόνια μ.Χ., η Αθήνα είναι περίλαμπρο κέντρο Χριστιανικής Ορθόδοξης Κληρονομιάς και πυλώνας ενισχύσεως της Ελληνορθόδοξης μαρτυρίας στην Αφρική, στη Λατινική Αμερική και στην Άπω Ανατολή, σε εφαρμογή της εντολής του Κυρίου «μαθητεύσατε πάντα τα έθνη». Η Άπω Ανατολή, πάντως, χρήζει περισσότερης συμπαραστάσεως και μέριμνας. Αφού η ζύμη υπάρχει. Άσχετα, αν μόνο στην Κίνα του ενός δισ. και 400 εκατ. κατοίκων το 60% του πληθυσμού ανήκει στο περιβάλλον του Βουδισμού, το υπόλοιπο 40% κινείται μεταξύ προγονολατρείας ή και αθεΐας και μόνο 0,003% ανήκει στο Ισλάμ, που όμως, έστω και έτσι, εμφανίζεται προωθούμενο.

Εκτίμησή μας είναι ότι οι ελληνοκινεζικές σχέσεις σε γεωπολιτικό, εμπορικό και πολιτισμικό επίπεδο θα έπρεπε περαιτέρω να διευρυνθούν, κινούμενες ήδη προς τη σωστή κατεύθυνση. Αφού η Κίνα εξελίσσεται σταθερά σε πρώτη παγκόσμια δύναμη, την οποία ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Ρωσία, προπαντός και η Ευρωπαϊκή Ένωση, μπορούν να ανταγωνιστούν. Αντίθετα, προσδοκούν και πρακτικοποιούν μορφές συνεργασίας μαζί της. Εξάλλου, η Εκκλησία της Ελλάδος μόνη της και σε συνεργασία με την Πολιτεία και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, και βέβαια και με την ιδιωτική πρωτοβουλία, προόρισται να ενισχύει σε έμψυχο υλικό και μέσα, μεταξύ άλλων, και την Ιερά Μητρόπολη Χονγκ Κονγκ και Άπω Ανατολής. Ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, Πρόεδρος της Ιεράς Συνόδου – Προκαθήμενος της Αγιωτάτης Εκκλησίας της Ελλάδος, Ιερώνυμος Β’, φρονούμε ταπεινά, θα προσέξει την περίπτωση, ως έχων ιδιαίτερες ευαισθησίες προς την κατεύθυνση αυτή. Ζήσαμε στιγμές μεταξύ ονείρου και ξύπνου στην Κίνα.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.

Με μεγάλη επιτυχία διοργανώθηκε την Τετάρτη 27 Μαϊου, στο αμφιθέατρο “Σωκράτης Καραντινός” της Μονής Λαζαριστών, η εκδήλωση-ημερίδα γιά τον Αρχιεπίσκοπο Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιακώβου. Στην προσωπικότητα του εκλιπόντος Ιεράρχη και στη συνεισφορά του στην προώθηση των Εθνικών θεμάτων αναφέρθηκαν οι ομιλητές στην εκδήλωση «ΗMΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ Β. ΚΑΙ Ν. ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΚΩΒΟΥ», που διοργάνωσε η Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως σε συνεργασία με το Ίδρυμα Εθνικού και Θρησκευτικού Προβληματισμού.

Στην εκδήλωση παρουσιάστηκε ο τόμος «Τα άπαντα επί Πανανθρωπίνων δικαιωμάτων και Εθνικών θεμάτων» (εκδόσεις University Studio Press) που περιλαμβάνει  άρθρα και επιστολές του μακαριστού Ιακώβου, μεταξύ άλλων σε προέδρους των Η.Π.Α. και προέδρους και πρωθυπουργούς της Ελλάδας, για ζητήματα όπως οι φυλετικές διακρίσεις στις ΗΠΑ, το όνομα της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (πΓΔΜ), η μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη,  το Κυπριακό Ζήτημα, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Ομογένεια της Κωνσταντινουπόλεως, Τενέδου και Ίμβρου.

«Ηγέτη με όλη τη σημασία της λέξης» χαρακτήρισε τον Ιάκωβο ο πρόεδρος της Δημοκρατικής Αναγέννησης και επικεφαλής του ευρωψηφοδελτίου του «Πανελλήνιου Μακεδονικού Μετώπου», κ. Στέλιος Παπαθεμελής. Πρόσθεσε, δε, ότι είχε δύναμη πειθούς και εμπνευσμένο λόγο και, όπως προκύπτει και από τον τόμο, διακατέχονταν από αγωνιστικότητα και αγωνία για τον Ελληνισμό. Ο νομάρχης Θεσσαλονίκης, κ. Παναγιώτης Ψωμιάδης αναφέρθηκε στις παραινέσεις του αρχιεπισκόπου προς τον Ελληνισμό των ΗΠΑ, να μείνουν προσηλωμένοι στην Ορθοδοξία και να συνεχίσουν τον αγώνα για τη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας. Ο δημοσιογράφος Στέλιος Λουκάς, σημείωσε ότι o λόγος του εκλιπόντος παραμένει επίκαιρος και μας βοηθά να διασχίσουμε τον δύσκολο δρόμο της εθνικής αυτογνωσίας. Ο εκδότης και διευθυντής της εφημερίδας «Απογευματινή», κ. Τίτος Αθανασιάδης, που δεν μπόρεσε να παραβρεθεί λόγω έκτακτου κωλύματος, απέστειλε χαιρετισμό ο οποίος και αναγνώσθηκε.

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ.Βαρνάβας στο βήμα. Στο πάνελ των ομιλητών, από αριστερά προς τα δεξιά, διακρίνονται οι κ.κ: Γρηγόρης Λιάντας, Βασίλειος Κουκουσάς, Αθανάσιος Αγγελόπουλος, Νικόλαος Μόττας, Στέλιος Λουκάς, Θωμάς Παπαστεργίου. ΜΟΝΗ ΛΑΖΑΡΙΣΤΩΝ, 27.5.2009.

Κατά τις σύντομες επιστημονικές παρεμβάσεις οι ομιλητές αναφέρθηκαν στη συμβολή του Αρχιεπισκόπου Ιακώβου σε σημαντικά ζητήματα. Ο καθηγητής του Α.Π.Θ. κ. Αθανάσιος Αγγελόπουλος αναφέρθηκε στην συνεισφορά του Ιεράρχη στην προστασία των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων στις Η.Π.Α. καθώς και στη στήριξη που παρείχε ο Ιάκωβος στον ηγέτη του κινήματος των αφροαμερικανών Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζ. Την συμβολή του Αρχιεπισκόπου στο θέμα της ονομασίας της πΓΔΜ κατά το διάστημα 1992-1993 επεσήμανε ο καθηγητής της Α.Ε.Α.Θ. κ. Γρηγόρης Λιάντας, ενώ ο κ. Θωμάς Παπαστεργίου τόνισε τον κρίσιμο και ουσιαστικό ρόλο του μακαριστού Ιακώβου στα τεκταινόμενα στο Γιουγκοσλαβικό και το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα. Από την πλευρά του, ο κ. Νικόλαος Μόττας αναφέρθηκε στην “πολύπλευρη και πολυδιάστατη δράση” του Αρχιεπισκόπου γιά τη διασφάλιση των πολιτικών και θρησκευτικών ελευθεριών του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ελληνικής Ομογένειας Κων/πόλης, Ίμβρου και Τενέδου. Ακολούθως, ο κ.Δημήτριος Κουτρούλας έκανε μνεία στον σημαίνοντα ρόλο του Ιεράρχη στα ζητήματα της Θράκης και των εκεί μειονοτήτων, ενώ ο καθηγητής του Α.Π.Θ. κ. Βασίλειος Κουκουσάς έδωσε έμφαση στους στενούς δεσμούς που είχε ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος με την Ελλάδα, στην οποία προσέφερε την αρωγή του με κάθε τρόπο σε δύσκολες στιγμές.

Κλείνοντας την εκδήλωση, ο μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβας τόνισε ότι ο Ιάκωβος υπηρέτησε το δίκαιο με αφοσίωση και σε περιστάσεις που δεν ευνοούσαν τα εθνικά θέματα ήξερε να εξάγει τα άριστα εκ των δυσχερέστερων.

Χαιρετίζοντας την ημερίδα, μηνύματα απέστειλαν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος ‘Β, ο Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής κ. Δημήτριος, ο Υπουργός Μακεδονίας και Θράκης κ. Σταύρος Καλαφάτης, ενώ το παρόν στην εκδήλωση έδωσαν, μεταξύ άλλων, οι βουλευτές Θεσσαλονίκης κ.κ. Αδάμ Ρεγκούζας και Απόστολος Τζιζικώστας.

Φωτογραφία από το καλλιτεχνικό μέρος της Εκδήλωσης Μνήμης στον Αρχιεπίσκοπο Β. και Ν. Αμερικής Ιάκωβο. Μονή Λαζαριστών, Θεσσαλονίκη, 27.5.2009.

Την εκδήλωση άνοιξαν οι χορωδίες της Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης και της μητρόπολης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως «Ιωσήφ ο υμνογράφος», που ερμήνευσαν παραδοσιακά τραγούδια υπό τη διεύθυνση του καθηγητή-χοράρχη Π.Μαυρουδή, ενώ προβλήθηκε ολιγόλεπτη ταινία για τη ζωή του ιεράρχη με τον τίτλο “Iakovos, A legacy”.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν συνεργεία τηλεοπτικών σταθμών, μεταξύ των οποίων το δορυφορικό δίκτυο του ΑΝΤ1 και η Δημοτική Τηλεόραση Θεσσαλονίκης (TV100), ενώ στην ημερίδα αναφέρθηκαν με εκτενείς αναφορές τους το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, Ομογενειακά Μέσα και ο ημερήσιος Τύπος.

Το Σάββατο 30 Μαϊου 2009, στις 11:00 π.μ, ο πρόεδρος του Ιδρύματος καθ. Αθανάσιος Αγγελόπουλος είναι καλεσμένος του κ. Στέλιου Λουκά στην εκπομπή “Ένα βιβλίο, ένα ταξίδι” της Δημοτικής Τηλεόρασης Θεσσαλονίκης (TV100). Στην εκπομπή θα γίνει παρουσίαση του βιβλίου “Τα Άπαντα επί Πανανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Εθνικών Θεμάτων”, επ’ ευκαιρία της Εκδήλωσης-Ημερίδας που έλαβε χώρα με επιτυχία στις 27/5, στη Μνήμη του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιακώβου.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2009.

Το Ίδρυμα Εθνικού και Θρησκευτικού Προβληματισμού σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως και την Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Θεσσαλονίκης (Α.E.Α.Θ.) διοργανώνει Εκδήλωση-Ημερίδα με θέμα “Ημέρα Μνήμης Αρχιεπισκόπου Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιακώβου”, την Τετάρτη 27 Μαϊου 2009 και ώρα 19:30 στο Αμφιθέατρο της Μονής Λαζαριστών.

Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβα.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ:

Α. Συναυλία της Χορωδίας της Α.Ε.Α.Θ., υπό τη Διεύθυνση του Καθηγητού-Χοράρχη Π.Μαυρουδή.

Β. Προβολή video με θέμα: “IAKOVOS, A LEGACY”, διάρκειας 20 λεπτών.

Γ. Τράπεζα Επιστημονικών ανακοινώσεων και ομιλητών γιά τον Τόμο Ιακώβου “Τα Άπαντα Επί Πανανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Εθνικών Θεμάτων” (Θεσσαλονίκη 2008, Εκδόσεις University Studio Press), υπό την Προεδρία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη κ.Βαρνάβα.

α) Επιστημονικές παρεμβάσεις:

1. Αθανάσιος Αγγελόπουλος: Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ιάκωβος έναντι των φυλετικών διακρίσεων στις Η.Π.Α..
2. Γρηγόρης Λιάντας: Ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος γιά το Μακεδονικό 1992-1993.
3. Θωμάς Παπαστεργίου: Ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος γιά το Βορειοηπειρωτικό και το Γιουγκοσλαβικό Ζήτημα.
4. Νικόλαος Μόττας: Ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος γιά το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την Ομογένεια Κωνσταντινουπόλεως, Ίμβρου και Τενέδου.
5. Δημήτριος Κουτρούλας: Ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος γιά τα θέματα της Θράκης.
6. Βασίλειος Κουκουσάς: Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ιάκωβος και οι σχέσεις του με την Ελλάδα.

β) Παρεμβάσεις 5 λεπτών γιά το πρόσωπο του Ιακώβου και τον Τόμο.

1. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατικής Αναγέννησης και επικεφαλής του Ευρωψηφοδελτίου του “Πανελλήνιου Μακεδονικού Μετώπου”, κ. Στέλιος Παπαθεμελής.
2. Ο Δημοσιογράφος κ.Τίτος Αθανασιάδης, Εκδότης και Διευθυντής της Εφημερίδας “Απογευματινή”.
3. Ο Δημοσιογράφος κ.Στέλιος Λουκάς, παρουσιαστής της τηλεοπτικής εκπομπής “Ένα βιβλίο.Ένα ταξίδι” της Δημοτικής Τηλεόρασης Θεσσαλονίκης (ΤV100).
4. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ.Βαρνάβας.

γ) Προδημοσιεύσεις γιά τον Τόμο Ιακώβου έκαναν οι εφημερίδες: “Η Καθημερινή”, “Το Παρόν”, “Απογευματινή” και “Μακεδονία”.

δ) Οι συντελεστές και ακροατές των εκδηλώσεων θα λάβουν Δίπλωμα Τιμής και Μνήμης Ιακώβου.

2 Ιανουαρίου 2008.

Προλεγόμενο Μήνυμα του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Χριστοδούλου στην πολυτελή Έκδοση “Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ιακώβου Τα Άπαντα Επί Πανανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Εθνικών Θεμάτων” (Ίδρυμα Εθνικού και Θρησκευτικού Προβληματισμού και University Studio Press):

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ “ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ”, 19/4/2009.

Επίκαιροι Εκκλησιαστικοί Προβληματισμοί του Θωμά της απιστίας (Αθήνα – Κωνσταντινούπολη – Ιεροσόλυμα)

Του Αθανασίου Αν. Αγγελόπουλου.

Αναγνώστες των κατά καιρούς άρθρων μου μου τηλεφωνούν και μου ζητούν δημόσια γνώμη γιά την τρέχουσα εκκλησιαστική προβληματική. Απαντώ ότι δεν είμαι δημοσιογράφος του εκκλησιαστικού ρεπορτάζ. Παρακολουθώ, όπως όλοι, τις εξελίξεις και διατυπώνω λόγο, όταν δεήσει, κατά χρέος ακαδημαϊκό. Γιά να μην υπάρχουν υπονοούμενα, λόγω σιωπής. Η επικαιρότητα (Βατοπέδι, πρ. Αττικής στον Κορυδαλλό, κρυφά ραντεβού και κρυφές φωτογραφίες Obama στην Κωνσταντινούπολη, αυτοεγκλεισμός πατριάρχη Ειρηναίου στο κελί του στα Ιεροσόλυμα, Πατριαρχικές διατυπώσεις γιά το Αιγαίο και τις σχέσεις Εκκλησίας και κράτους στην Ελλάδα, Αρχιεπίσκοπος και οικονομική κρίση) προβληματίζει την κοινή γνώμη, επομένως και τον υποφαινόμενο – τώρα είναι χρόνος παρεμβάσεως.

α. Βατοπέδι. Τελικά, σκάνδαλο μέγα! Καρναβαλικών εξάρσεων γεγονός, στην Πάτρα και αλλού. Στις διαμαρτυρίες της Ιεράς Κοινότητος να μην παρελάσουν άρματα-Εφραίμ, η απάντηση των οργανωτών πολύ διδακτική: “Ο σατιρισμός διαγωγών, που κατά κοινή παραδοχή και επιλήψιμες, λειτουργεί καθαρτήρια και ευεργετικά”. Η Πολιτεία έπραξε τα νόμιμα. Η Εκκλησία, δηλαδή η Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως, στην οποία διά της εννόμου τάξεως και ιστορικής συνέχειας υπάγεται το Όρος, μπέρδεψε, με λύση “μή λύση” την υπόθεση. Ο ηγούμενος Εφραίμ ηγουμενεύει και ευλογεί. Τέτοιοι καιροί, τέτοια ήθη. Γιά τον Πατριάρχη μας, επίσκοπο του Αγίου Όρους, το θέμα είναι ακόμη ανοικτό.

β. Η Εκκλησία της Ελλάδος στον Κορυδαλλό. Πως αυτό; Διότι “όπου ο επίσκοπος εκεί και η Εκκλησία” κατά τη διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Ο φίλος επίσκοπος, δυστυχώς, “εζημιώθη εξ οικείου αμαρτήματος”, και, ως εκ τούτου, “ου δοκεί ζημιούσθαι”. Πλήν ο Αναστηθείς Κύριος πρόσταξε την αγάπη μας σ’ολους τους φυλακισμένους, διότι και αυτοί είναι “εις τύπον Χριστού”, όχι κατά το αίτιο, αλλά κατά το γεγονός και μόνο της φυλακίσεως. “Εν φυλακή ήμην και επεσκεψάσθε με” είπεν ο Κύριος. Η Πολιτεία, διά της ανεξαρτήτου δικαστικής εξουσίας, έπραξε τα δίκαια. Η Ιερά Σύνοδος τι έπραξε εις σεβασμόν των θείων και ιερών Κανόνων; Εδώ είναι το πρόβλημα. Η Σύνοδος, ως δικαστήριο, κουκούλωσε το θέμα άρον άρον, εις προσβολήν των Κανόνων και εις ακόμη δυσχερή θέση του επισκόπου. Το “έκκλητον”, γιατί υπάρχει; Μόνο γιά τους κανονικούς τύπους; Να μην κρυβόμαστε. Το ενδιαφέρον του Φαναρίου γιά τον επίσκοπο είναι γεγονός. Αυτό όμως δεν είναι κακό. Αφού το Πατριαρχείο είναι η εις “έκκληση εφετείο” Εκκλησιαστική Αρχή. Απαιτούνται όμως καθαρές κανονικές προσεγγίσεις, κατ’ ακρίβεια και (γιατί όχι;) και κατ’ οικονομία, erga omnes. Ευτυχώς, ότι η Δικαιοσύνη έδρασε σε συμφωνία και προς τους κανόνες – λόγω του εναρμονίου κανονικής και εννόμου τάξεως στο κράτος.

Δυστυχώς – αποδεικνύεται – οι τάχα “παρερμηνείαι των εκκλησιαστικών αρχών” στην Ελλάδα, όπως τις εννοεί το Φανάρι δεν προέρχονται από “κοσμικάς παρεμβάσεις εις το εκκλησιαστικό σώμα”, ούτε πλέον από “πολιτειοκρατικάς αντιλήψεις και νομικάς αγκυλώσεις και δυσκαμψίας του παρελθόντος” (αυτές είναι παλιές ιστορίες, τώρα υπάρχει πλήρης χωρισμός Εκκλησίας και κράτους στη διοίκηση της Εκκλησίας), αλλά από τις αλλοπρόσαλλες μεθοδεύσεις των κανονικών Εκκλησιαστικών Σωμάτων Αθηνών και Φαναρίου και του “εν Αθήναις” πατριαρχεύοντος πατριαρχικού αντιπροσώπου του Γραφείου των Αθηνών, σεβαστού, κατά τα άλλα, πανεπιστημιακού συναδέλφου και φίλου.

Μακαριώτατε, επιβάλλεται η νομοθετική ρύθμιση του από την Ιεραρχία αποσταλέντος στην Πολιτεία Σχεδίου Εκκλησιαστικής Δικαιοσύνης. Αυτού, που προέκυψε από το σκάνδαλο-τσουνάμι του παραδικαστικού και παραεκκλησιαστικού κυκλώματος. Ο αείμνηστος Χριστόδουλος, προς τον οποίο κυρίως κατευθύνετο μεθοδευμένα το τσουνάμι, που όμως το άντεξε, υποσχέθηκε εκκλησιαστική κάθαρση και προώθησε εκσυγχρονισμένο σχέδιο. Η πρωτοβουλία του εκείνη όμως πολεμήθηκε “θαρσαλέως” όχι από πολιτικούς, αλλά από τους εκκλησιαστικούς του Φαναρίου και των Αθηνών, που τώρα ζητούν και τα ρέστα. Το 1932, του ισχύοντος ακόμη σχετικού νόμου, πολύ απέχει από το 2009. Το μήνυμα: Ουδείς εκκλησιαστικός ανήρ – ακόμη και μεγαλόσχημος – είναι υπεράνω των Κανόνων, του Συντάγματος και των Νόμων του Κράτους, συνδυαστικά. Όπως και ουδείς Πολιτικός ανήρ εν εξουσία υπεράνω του Συντάγματος και του Νόμου.

γ. ΗΠΑ και Άγκυρα έναντι της Καθέδρας της Ορθοδοξίας. Όλη η Ορθόδοξη, και μάλιστα η ελληνορθόδοξη, συνείδηση αισθάνθηκε προσβεβλημένη με την απρέπεια της αμερικανικής διπλωματίας να έχει ο Ομπάμα συνάντηση με την κορυφή της Ορθοδοξίας “εν κρυπτώ” στην έδρα της Ορθοδοξίας. Και η μεν Άγκυρα απέδειξε γιά μια ακόμη φορά τα ευρωπαϊκά της αισθήματα έναντι του Θεσμού, του αρχαιοτέρου στην Βασιλίδα των Πόλεων – η αλήθεια αυτή, αντί να ηρεμεί, ενοχλεί τα ευρωπαϊκά της σχέδια. Είναι ο νέος τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται την προσέγγιση των πολιτισμών διά των θρησκειών – μάλλον τη σύγκρουση των στην πράξη προάγουν. Τα “εν κρυπτώ” και τα “φωτογραφικά τερτίπια” είναι ενδεικτικά. Δημιούργησαν περισσότερο θόρυβο και πικρία. Η δε φωτογραφία, ασφαλώς, θα είναι το φωτογραφικό θαύμα-γκίνες της χρονιάς.

Το Πατριαρχείο “οίδε και περισσεύειν, οίδε και υστερείσθαι”. Ο Πατριάρχης μας έπραξε το καθήκον. Εστάθη ενώπιον του νέου Πιλάτου, εγχρώμου αυτή τη φορά, να του λέγει: “Ουκ οίδας ότι εγώ δύναμαι ελευθερώσαι Σε;”. Τον συνειρμό αυτό κάμνει ο βλέπων και περιεργαζόμενος τη φωτογραφία. Φυσικά, η υποδοχή Του τον Νοέμβριο στον Λευκό Οίκο θα σχεδιασθεί διαφοροτρόπως και “λίαν θεατρικώς”. Πάντως, ο Πατριάρχης ηθέλησε συνάντηση στο φως – δεν είχε να φοβηθεί το σκότος, το παρασκήνιο. Οι τουρκικές αιτιάσεις, επομένως, γιά απαράδεκτη μυστική συνάντηση, στην αμερικανική πλευρά. Και το μήνυμα: “Μη πεποιθάτε επ’ άρχοντας και επί υιούς ανθρώπων”.

δ. Ο Πατριάρχης Ειρηναίος αυτοέγκλειστος στο κελί του στα Ιεροσόλυμα. Ιδιότυπος τρόπος διαμαρτυρίας γιά αναπόδεικτες κατηγορίες (μάλιστα γιά Πατριάρχη) και τάχα πωλήσεις (όχι αποδεδειγμένες “ανταλλαγές” Βατοπεδινές) ιερής περιουσίας προς ίδιον όφελος. Όμως, ο Ειρηναίος είναι αυτοέγκλειστος, αλλ’ ο ηγούμενος στο Ηγουμενείο. Είναι η ερμηνεία, βλέπετε, των θείων και ιερών Κανόνων. Η Έκθεση του Ευρωπαϊκού Δικαστή Λουκή Γ. Λουκαϊδη από 8/12/2008, κατόπιν προσωπικής επιτόπου έρευνας, γιά την κατάσταση ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Πατριάρχη Ειρηναίου, συνιστά Μαύρη Βίβλο, στίγμα και πλήγμα εις βάρος του ελληνορθόδοξου, κύρια, αισθήματος. Νέοι καιροί, νέα ήθη. Αν ο Αναστηθείς Κύριος γεννήθηκε σε στάβλο, γιατί, άραγε ένας Πατριάρχης-μοναχός να μη ζεί σε ένα μαντρί, που το κλειδώνουν, μάλιστα, απ’ έξω οι τσομπάνηδες “αδελφοί εν Χριστώ”; O tempora, O mores.

ε. Πατριαρχικές διατυπώσεις γιά το Αιγαίο. Ο Πατριάρχης μας στην τελευταία επίσκεψη του στη Μυτιλήνη μίλησε, στην έδρα του υπουργείου Αιγαίου, γιά πολυπλοκότητα και περιπλοκότητα (κάπως έτσι) στο Αιγαίο, εις κατάπληξιν τηλεθεατών. Παναγιώτατε, μ’ολο τον προσήκοντα σεβασμό και θαυμασμό γιά τον σταυρό που σηκώνετε, το Αιγαίο με διεθνείς συνθήκες, κατόπιν αιμάτων πολλών, είναι η νησιωτική Ελλάδα. Η πολυπλοκότητα από αλλού μεθοδεύεται. Η διαφορά είναι μία και μόνη με την Άγκυρα – η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας όπως έγινε με Ιταλία, Αλβανία κ.λπ. Μη στέλνουμε αμφίσημα μηνύματα της Πυθίας των Δελφών.

στ. Πατριαρχικές Διατυπώσεις γιά τις σχέσεις Εκκλησίας-κράτους στην Ελλάδα. Πληροφορούμαστε από τον Τύπο ότι ο Πατριάρχης μας έκαμε νέες παρεμβάσεις πρόσφατα υπέρ του σεβασμού των Ιερών Κανόνων και κατά της εννόμου τάξεως στην Εκκλησία της Ελλάδος, περίπου. Ασχέτως της ουσίας της υποθέσεως (βλέπουμε στην πράξη την εφαρμογή των Κανόνων και πως, στην Ελλάδα, στο Άγιον Όρος, στα Ιεροσόλυμα, στο Φανάρι, όπου άνευ απολογίας και εξηγήσεων αποκεφαλίζονται, ενίοτε, αρχιερείς, π.χ. περίπτωση του αειμνήστου από Θυατείρων Πισιδίας Μεθοδίου Φούγια), αν ζητήθηκε επισήμως διά Συνοδικής Πράξεως από την Εκκλησία της Ελλάδος πατριαρχική Γνώμη (και όχι καθ’ ομάδες και παρασκηνιακά), καλώς έπραξε ο Πατριάρχης να στείλει Γνώμη, δικής Του προσεγγίσεως. Αν όχι, παραβαίνει ο Ίδιος ουσιώδη όρο του Τόμου Αυτοκεφαλίας του 1850, που σαφώς διαγορεύει: “…ου μην αλλά και εν τοις συμπίπτουσιν εκκλησιαστικοίς πράγμασι, τοις δεδομένοις συσκέψεως και συμπράξεως προς κρείττονα οικονομίαν και στηριγμόν της Ορθοδόξου εκκλησίας, ήρεσεν, ίνα η μεν εν Ελλάδι Ιερά Σύνοδος αναφέρηται προς τον Οικουμενικόν Πατριάρχην και την περί αυτόν Ιεράν Σύνοδον – ο δε Οικουμενικός Πατριάρχης μετά της περί αυτόν Αγίας και Ιεράς Συνόδου παρέχει προθύμως την εαυτόν σύμπραξιν, ανακοινών τα δέοντα προς την Ιεράν Σύνοδον της Εκκλησίας της Ελλάδος…”.

ζ. Ο εν ταπεινώσει και συνέσει, όντως, νέος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος. Πρόεδρος της Ιεράς Συνόδου και συνεκδοχικώς Προκαθήμενος της Αγιωτάτης Εκκλησίας της Ελλάδος Ιερώνυμος Β’ (ο Ιερώνυμος Α’ μας θυμίζει πολλά δυσάρεστα 1967-1973) δέχθηκε πολλά συγχαρητήρια και εγκώμια γιά τον πρώτο χρόνο της Αρχιεπισκοπικής θητείας του. Οσφραινόμαστε, όμως, ότι, ενώ τον συγχαίρουν, δύσκολα θέλουν να τον μιμηθούν από της κορυφής μέχρι του πυθμένος. Εννοούν τα συγχαρητήρια ως συμμετοχή μάλλον στην πηδαλιουχία του σκάφους της Εκκλησίας, κατά τα ίδια σκοπούμενα. Στις στραβοτιμονιές όμως θα σιωπούν και θα τον αφήνουν μόνο Του, εν τέλει. Οι κινήσεις Του γιά το χρέος της Εκκλησίας έναντι της Πατρίδος στο διεθνές οικονομικό τσουνάμι, που μας εγγίζει, πολύ σωστές. Όλες οι μητροπόλεις, το Άγιον Όρος, όλα τα μοναστήρια, μικρά και μεγάλα, άσχετα από εκκλησιαστικές δικαιοδοσίες και ζώνες στην Ελλάδα, όπως όλοι εμείς οι φορολογούμενοι πολίτες το αισθανόμαστε ήδη, έχουν χρέος έναντι των πολιτών, των πτωχών πολιτών, που πρώτα αυτοί είναι, ως ποίμνιο της Εκκλησίας, σε ανάγκη της στοργής της Πολιτείας και της Εκκλησίας. Πολύ περισσότερο, που όλοι οι Έλληνες, περίπου κατά το 92%, με τελευταίο γκάλοπ, δηλώνουν ότι πιστεύουν στον Θεό, από τους νέους (33%) μέχρι τους πρεσβυτέρους (95%) και θέλουν μάλιστα το μάθημα των Θρησκευτικών υποχρεωτικό περίπου κατά 70% στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Ιδού, το έμπρακτο μήνυμα της Αναστάσεως του Κυρίου, κάτω από το ελπιδοφόρο “ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ”.

Δημοσιεύθηκε στο “Παρόν”, 19/4/2009.

Συμβολή στην Ιστορία, στην Αλήθεια και στον επίκαιρο εθνικό και θρησκευτικό προβληματισμό.

ΘΕΜΑ: Το πρόβλημα της αλλαξοπατριαρχείας στο Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων (2005-2007) και η έναντι του προβλήματος αυτού στάση του επισήμου Κράτους του Ισραήλ.

Εισαγωγικά

Το εν θέματι πρόβλημα εστιάζεται στην όλη διαδικασία εκθρονίσεως του νομίμου και κανονικού Πατριάρχου Ιεροσολύμων στο πρόσωπο του Ειρηναίου αφενός και της νέας εκλογής και ενθρονίσεως του Αρχιεπισκόπου Θαβωρίου Θεοφίλου στον ίδιο πατριαρχικό θρόνο, αφετέρου.
Τα πρωτογενή αίτια, που οδήγησαν στο Ζήτημα της αλλαξοπατριαρχείας, ανευρίσκει ο ειδικός ερευνητής εντός της Αγιοταφικής Αδελφότητος. Αυτά έχουν να κάμουν με προσωπικές φιλοδοξίες και συμπεριφορές και τακτικές, που αναφέρονται ευθέως στην πλήρωση του Πατριαρχικού Θρόνου, μετά τον θάνατο του Πατριάρχου Διοδώρου. Ο κανονικώς και νομίμως εκλεγείς ως Πατριάρχης Ιεροσολύμων ήτο, μετά τον Διόδωρο, ο υπό του Κράτους του Ισραήλ σήμερα εισέτι αναγνωριζόμενος Ειρηναίος.
Λόγοι μεγάλων συμφερόντων, που σχετίζονται με το ιδιοκτησιακό και οικονομικό καθεστώς του Πατριαρχείου (αγοραπωλησίες παριαρχικής γης) – δεν είναι του παρόντος η αναδίπλωση τους -, έγιναν αφορμή, ώστε οι αποτυχόντες διεκδικητές του Θρόνου, θανάσιμοι τώρα αντίπαλοι του νέου μετά τον Διόδωρο Πατριάρχου Ειρηναίου, να σχηματίσουν και προωθήσουν βαθμιαίως αντιπολιτευτική ομάδα, με αιχμή κατηγορίες για υπαρκτά ή ανύπαρκτα οικονομικά σκάνδαλα περί τις αγοροπωλησίες κυρίως σε συνδυασμό με «αλαζονική» συμπεριφορά του Πατριάρχου και του αμέσου περιβάλλοντός του. Η αντιπατριαρχική αυτή συσπείρωση απέβλεπε στην υπονόμευση του Θρόνου Ειρηναίου και στην δεδομένη ευκαιρία ανατροπή του, μη τυχόν και κάποιος από τους αποτυχόντες διεκδικητές του Θρόνου επιτύχει την ανάρρησή του σ’ αυτόν, ειδικότερα ένας που διέθετε ισχυρά πολιτικά ερείσματα στην Αθήνα, που όμως και πάλι δεν τα κατάφερε.

Ο Ειρηναίος, μη ενεργήσας εγκαίρως και προβλεπτικώς προς εξουδετέρωση των αντιπάλων τάσεων, ασχέτως και των ιδικών του κατ’ άνθρωπο σφαλμάτων συμπεριφοράς έναντι των αδελφών του Αγιοταφιτών (επί έξι μήνες περίπου εστερούντο οι Αγιοταφίτες του μισθού των), κατέστη το επίκεντρο του προβλήματος-δύνης. Υπήρξε, τελικά, το κυρίως εξιλαστήριο θύμα.

Το έναυσμα της κρίσεως ήλθε από την Αθήνα, με κύρια αφορμή δημοσίευμα της εφημερίδος Maariv των Ιεροσολύμων, κυρίως από δημοσιογραφικά και τηλεοπτικά μέσα, που διήγειραν επί μήνες την κοινή ελληνική γνώμη και τα θρησκευτικά αισθήματα του ελληνικού λαού, που σέβεται βαθύτατα τα Πανάγια Προσκυνήματα, των οποίων φύλακας δια των αιώνων, από της ιδρύσεως της πρώτης χριστιανικής κοινότητος Ιεροσολύμων (33 μ.Χ.), είναι το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Η Κυβέρνηση των Αθηνών αιφνιδιασθείσα ενήργησε βεβιασμένα, υπό το τηλεοπτικό και δημοσιογραφικό κράτος και το παραδικαστικό κύκλωμα υφισταμένη, ταχθείσα πολύ γρήγορα, λόγω των δυσμενών εντυπώσεων για το ζήτημα στην κοινή γνώμη, για λόγους δικούς της παρά τω πλευρώ της αντιπολιτευτικής προς τον Πατριάρχη ομάδος Αγιοταφιτών, αντί να διαμεσολαβήσει ψύχραιμα και εξειδικευμένα και επίμονα, με μόνο σκοπό την γεφύρωση των αντιπάλων πλευρών, προς αποφυγή εμπλοκής των επιτοπίων τριών Κυβερνήσεων με το ενδεχόμενο μιας νέας πατριαρχικής εκλογής. Έτσι, το ρήγμα εντός της Αγιοταφικής Αδελφότητος μεγάλωσε εις βάρος του Πατριάρχου, ο οποίος δεν μπόρεσε να ελέγξει την κρίση, παρ’ ότι τα αποδιδόμενα σ’ αυτόν οικονομικά σκάνδαλα αγοραπωλησιών δεν απεδείχθησαν. Έμειναν – και είναι μέχρι σήμερα – στη σφαίρα των δημοσιογραφικών εντυπώσεων και των βεβιασμένων πολιτικών εις βάρος του. Για τον Ειρηναίο αναδεικνυόταν, μάλιστα, το αντίθετο γεγονός. Η πολιτεία του Πατριάρχου Ειρηναίου τόσο ως Εξάρχου του Παναγίου Τάφου στην Αθήνα όσο και ως νέου Πατριάρχου ήταν ενδεικτική συντηρήσεως και αποδεδειγμένης επαυξήσεως της ιδιοκτησίας και της εν γένει περιουσίας του Πατριαρχείου. Ούτε άλλαξε κάτι μέχρι τώρα, εις βάρος του. Αντιθέτως, μάλιστα, οι διεργασίες αναγνωρίσεως του Θεοφίλου από το Ισραήλ έχουν ως βάση την ολοκλήρωση των εκκρεμών αγοραπωλησιών από το Θεόφιλο.

Επειδή η γεωγραφική δικαιοδοσία του Ελληνορθοδόξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων εκτείνεται στις τρεις επιτόπιες πολιτικές Αρχές, στο Κράτος του Ισραήλ, στο έδαφος του οποίου μάλιστα κείται η έδρα του Πατριαρχείου, στην Ιορδανία και στην Παλαιστινιακή Αρχή, ήταν εύλογο η κρίση αυτή να απασχολήσει, προς ίδιον όφελος, τις κυβερνήσεις των, αφού και τα τρία μέρη έχουν τα δικά τους ενδιαφέροντα και συμφέροντα έναντι του Πατριαρχείου, επιτοπίως. Διότι, αν μη τι άλλο, η διαδικασία απ’ αρχής μέχρι τέλους αναγνωρίσεως του εκάστοτε νέου Πατριάρχου (από της κανονικής και νομίμου χηρείας του θρόνου μέχρι της ιεροτελεστικής πράξεως της ενθρονίσεως) είναι προνόμιο νόμιμο των επιτοπίων Κρατών, στα όρια των οποίων νομίμως και κανονικώς ζει και λειτουργεί το Πατριαρχείο, ως ανεξάρτητος  και αυτοδιοίκητος θρησκευτικός θεσμός. Το ανεξάρτητο και αυτοδιοίκητο του θεσμού λειτουργεί, βάσει διεθνών συνθηκών και συμφωνιών, με υποστηρικτική εγγυήτρια Δύναμη την Ελλάδα, αφού η Αγιοταφική Αδελφότητα είναι ελληνική, ανανεούμενη από τον ελληνορθόδοξο κόσμο, και αποβλέπει στην προνομιακή φύλαξη, συντήρηση και προβολή των Παναγίων Προσκηνυμάτων για όλο τον Χριστιανικό Κόσμο, πάλι βασει διεθνών συμφωνιών.
Οδηγηθήκαμε, λοιπόν, από τα πράγματα και τις αντίπαλες συμπεριφορές σε μια νέα προβληματική κατάσταση, ώστε να έχουμε σήμερα, σχεδόν τρία χρόνια, εντός της πατριαρχικής αυλής δύο Πατριάρχες, τον Ειρηναίο, αναγνωριζόμενο εισέτι, ως νόμιμο και κανονικό, από το Κράτος του Ισραήλ και τον Θεόφιλο, Αρχιεπίσκοπο Θαβωρίου, (εκλέχθηκε και ενθρονίστηκε ως Θαβωρείου από τον ίδιο τον Ειρηναίο), που τον αναγνωρίζουν η Ελλάδα, η Ιορδανία, η Παλαιστινιακή Αρχή και το Πανορθόδοξο Σύστημα, κατόπιν διπλωματικών και πολιτικών πιέσεων από την Αθήνα, βάσει ανταλλαγμάτων επαχθών εις βάρος του Πατριαρχείου, όπως σ’ όλους είναι γνωστά. Σ’ αυτό το σημείο βρισκόμαστε σήμερα, περί τα τέλη του 2007.

Η στάση έναντι του προβλήματος του Κράτους του Ισραήλ

Το Κράτος του Ισραήλ, λόγω και των ιδικών του κατεξοχήν συμφερόντων από την ύπαρξη της έδρας του Πατριαρχείου στην ιστορική παλαιά πόλη των Ιεροσολύμων στα όρια της Επικρατείας του, παρακολουθεί εύλογα από κοντά την νέα κατάσταση, μη παρασυρόμενο όμως σε βεβιασμένες επί τρία σχεδόν χρόνια τώρα ενέργειες για το πρόβλημα, αποβλέπον εις την είσπραξη των δικών του ανταλλαγμάτων, κατά το προηγούμενο της Ιορδανίας και Παλαιστινιακής Αρχής, για να αποφασίσει τίνι τρόπω να άρει και να δώσει αναγνώριση. Πολύ περισσότερο, διότι οι λόγοι, που οδήγησαν επιτόπου την Ιορδανία και την Παλαιστινιακή Αρχή στη  άμεση σχεδόν αναγνώριση Θεοφίλου ως Πατριάρχου Ιεροσολύμων, δεν άπτονται των αμέσων ενδιαφερόντων του και δεν το θίγουν, πλην όμως το προβληματίζουν προς ίδιον όφελος.

Το Ισραήλ είναι άριστος γνώστης και μάρτυρας επιχειρήσεως, να επιβληθεί νέα κατάσταση πραγμάτων ως προς το πολιτειακό προνόμιο αναγνωρίσεως του εκάστοτε νέου Πατριάρχου Ιεροσολύμων, επί αγνοήσει της Κυβερνήσεως του Ισραήλ. Πως αυτό; Από την όλη νέα διαδικασία εκθρονίσεως αφ’ ενός του Ειρηναίου και εκλογής και ενθρονίσεως αφ’ ετέρου του Θεοφίλου, κατ’ αντίθεση προς τα μέχρι τούδε κρατούντα, εξάγεται ότι το Κράτος του Ισραήλ τέθηκε στο περιθώριο από τις άλλες εμπλεκόμενες πλευρές στο Ζήτημα της πατριαρχικής εκλογής. Προφανώς, διότι προωθείται η θέση ότι η έγκριση της διαδικασίας αναγνωρίσεως ενός νέου Πατριάρχου δεν είναι αναγκαία, οπωσδήποτε, εκ των προτέρων (a priori). Είναι δυνατόν  να δίδεται η έγκριση αυτή και εκ των υστέρων (a posteriori) από την Κυβέρνηση του Ισραήλ, ειδικώτερα.
Η θέση αυτή θα είχε βάση, εάν το αυτό ίσχυε και για τις άλλες δύο επικράτειες, την Ιορδανία και την Παλαιστινιακή Αρχή. Να αφήνεται, δηλ., η όλη διαδικασία περί την χηρεία, την εκλογή, ενθρόνιση Πατριάρχου στο Πατριαρχείο, ως εσωτερική κανονική εκκλησιαστική διαδικασία, και a posteriori διαπιστωτικά να αναγνωρίζουν οι επιτόπιες κυβερνήσεις τον νέον Πατριάρχη ή να διαφωνούν, εάν πρέπει να δίδονται οι δέουσες απαντήσεις, ότι όλα εξελίχθησαν σωστά κατά την εκλογική διαδικασία, με το δικαίωμα να δέχονται και να ανακρίνουν ενστάσεις από θιγομένους, σε καθαρώς θέματα εννόμου τάξεως.

Στην προκειμένη υπό εξέταση περίπτωση ακολουθήθηκε η αρχή της διακρίσεως και της αγνοήσεως μιας εκ των τριών κυβερνήσεων, εν προκειμένω του Ισραήλ, επί υποτιμήσει του κύρους της εννόμου τάξεως του Κράτους. Πως, λοιπόν, εξελίχθηκαν τα πράγματα κατά την προβληματική αλλαξοπατριαρχεία στο Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, επί αγνοήσει του Ισραήλ; Κατά τα ανωτέρω; Ώστε αυτό να πιέζεται σήμερα για την αναγνώριση αλλά να την διαπραγματεύεται αναλόγως, έναντι της ελληνικής πλευράς;

α. Στο ζήτημα της άρσεως αναγνωρίσεως του Πατριάρχου Ειρηναίου.

(1) Η άρση της αναγνωρίσεως Ειρηναίου, σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους (οθωμανικός, της Ιορδανίας και του Ισραήλ για το ίδιο ζήτημα), ζητηθείσα από την Αγιοταφική Αδελφότητα, δεν έγινε αποδεκτή από την Κυβέρνηση του Ισραήλ. Η οποία δεν εξέδωκε επίσημο έγγραφο άρσεως της αναγνωρίσεως, όπως έκαμε π.χ. ο Βασιλιάς της Ιορδανίας, το 2005. Τούτο σημαίνει ότι θα έδει από πλευράς Αγιοταφικής Αδελφότητος δια της Συνόδου να επιδιωχθεί η νόμιμη, δι’ επισήμου Διατάγματος, άρση της αναγνωρίσεως. Επεβάλλετο αναμονή και προσμονή και επιχειρηματολογία προς την ισραηλινή Κυβέρνηση να πάρει θέση και όχι, μετά από λίγο χρονικό διάστημα, να παρακαμφθεί, για να βρισκόμαστε σήμερα απροβλέπτως σ’ αυτόν τον διαπραγματευτικό πυρετό του δούναι και λαβείν και κυρίως του δούναι για το λαβείν. Πολύ περισσότερο, διότι οι άλλες δύο Κυβερνήσεις προέβησαν τάχιστα σε πράξεις άρσεως της αναγνωρίσεως Ειρηναίου, κατόπιν, βέβαια, διπλωματικών και πολιτικών πιέσεων από την Αθήνα, στην βάση ανταλλαγμάτων, ένα κακό προηγούμενο που δεν θα μπορούσε να απεμπολήσει το Ισραήλ για τα συμφέροντά του. Μη υπαρξάσης, λοιπόν, πολιτειακής άρσεως της αναγνωρίσεως του Πατριάρχου Ειρηναίου από το τρίτο μέρος των συμβαλλομένων επιτοπίων μερών, κάθε περαιτέρω ενέργεια για εκλογή εν βία νέου Πατριάρχου είναι και παράνομη και αντικανονική. Πάσχει στην βάση της όλη η διαδικασία πατριαρχικής εκλογής στο κεφάλαιο της πολιτειακής αναγνωρίσεως. Ο Πατριάρχης, ως θεσμός υπερέχων θρησκευτικός, αναγνωρίζεται με το ανάλογο κύρος από το οικείο Κράτος και είναι όχι μόνο κατά την εκκλησιαστική αλλά και την έννομη τάξη ισόβιος. Δεν είναι, λοιπόν, απλή υπόθεση και διαδικασία να προχωρήσει το υπεύθυνο όργανο, εν προκειμένη η Σύνοδος του Πατριαρχείου, στην πράξη αντικαταστάσεως, εάν προηγουμένως δεν γίνει η άρση της αναγνωρίσεως από έναν άλλο κάτοχο του τίτλου και της τιμής του Πατριάρχου, πολύ περισσότερο αυτό ισχύει για την Πολιτεία.
(2) Η άρση της αναγνωρίσεως από την Πολιτεία συνεπάγεται και μια δεύτερη πράξη, την κήρυξη σε χηρεία, νόμιμη και κανονική, του Θρόνου, διά της αναγνωρίσεως Τοποτηρητού. Ούτε και τούτο συντελέσθηκε, κατ’ ακολουθία του πρώτου. Έφθανε για την Αγιοταφική Αδελφότητα η συγκατάθεση προς τούτο της Ιορδανίας και Παλαιστινιακής Αρχής.

β. Στο ζήτημα της νομιμότητος του Τοποτηρητού, μετά την υποτιθέμενη χηρεία του Πατριαρχικού Θρόνου.

(1) Ο ορισθείς ως Τοποτηρητής (πρόκειται για τον μητροπολίτη Πέτρας, συνυποψήφιο και αποτυχόντα δις για τον Πατριαρχικό Θρόνο επί Ειρηναίου και τώρα επί Θεοφίλου) ζήτησε δι’ εγγράφου την αναγνώρισή του ως Τοποτηρητού από το Ισραήλ. Η Πολιτεία ουδεμία έδωκε συνέχεια στο υποβληθέν έγγραφο, ως άνευ αντικειμένου, αφού δεν είχε προβεί σε κάποια άρση της αναγνωρίσεως του Πατριάρχη Ειρηναίου, για να διαπιστώσει κενό εξουσίας πατριαρχικής και να εγκρίνει Τοποτηρητή για διενέργεια πατριαρχικής εκλογής, αφού αυτός κυρίως και μόνο είναι ο ρόλος του Τοποτηρητού και ουδέν πλέον.
(2) Αντί να αναμένεται η ζητηθείσα απάντηση για άσκηση των καθηκόντων τοποτηρητείας, ο μητροπολίτης Πέτρας άρχισε και συνέχιζε να ασκεί καθήκοντα Τοποτηρητού. Και το ερώτημα. Γιατί ζήτησε έγκριση πολιτειακή για να είναι Τοποτηρητής, χωρίς να αναμένει προς τούτο απάντηση, έστω και αργοπορημένη; Απλούστατα, διότι η ουσιαστική πρόθεση ήταν να εξασκήσει, ούτως ή άλλως, τα καθήκοντα Τοποτηρητού, λάμβανε ή δεν λάμβανε απάντηση, πεπεισμένος, προφανώς, ότι θα έπρεπε να αναμένει αρνητική απάντηση, και αυτή μετά μακρά χρονική περίοδο. Υπάρχουν παρόμοια προηγούμενα. Τώρα, όμως, έπρεπε να τολμήσει, στην αρχή, με τη βοήθεια των Αθηνών (ο τολμών νικά).

γ) Στο ζήτημα της αποστολής προς έγκριση του Καταλόγου Εκλογίμων στην Κυβέρνηση του Ισραήλ.

(1) Ο Κατάλογος  Εκλογίμων αποστέλλεται κατά νόμο στην Κυβέρνηση του Ισραήλ προς έγκριση και επιστροφή του με τις σχετικές ή όχι παρατηρήσεις. Η ιδία πρακτική ακολουθήθηκε και επί της εκλογής Ειρηναίου. Και εν τούτοις, προχώρησε η εκλογική διαδικασία, από την οποία αναδείχθηκε Πατριάρχης ο Θεόφιλος, χωρίς την επιστροφή του Καταλόγου από την Κυβέρνηση, ένα γερό κρατούμενο στο εξής στα χέρια της Κυβερνήσεως του Ισραήλ.
(2) Και τούτο συντελέσθηκε, παρά τις αντιδράσεις μελών της Συνόδου εκλογής Πατριάρχου, κατά την ώρα της εκλογικής διαδικασίας, ότι θα έπασχε ή όλη εκλογική διαδικασία χωρίς την επιστροφή του Καταλόγου. Κατά την επικρατήσασα νομική θέση δικηγόρου εξ Αθηνών, παρόντος στην εκλογική διαδικασία, όλως αντικανονικώς και παρατύπως, έφθανε η επιστροφή εγκεκριμένου του Καταλόγου από τις δύο άλλες Κυβερνήσεις της Ιορδανίας και της Παλαιστινικής Αρχής, κυρίως της πρώτης, η οποία και πάλι επιτεύχθηκε με την έντονη διπλωματική ανάμιξη των Αθηνών, και η αποστολή δικηγόρου στα Ιεροσόλυμα κατά την εκλογική διαδικασία Πατριάρχου ήταν δικό της έργο. Η ελληνική πλευρά είχε εσφαλμένως τη γνώμη ότι η σύμπραξη του Ισραήλ δεν ήτο αναγκαία εκ προοιμίου, αγωνιζομένη, όμως, μέχρι τώρα να την επιτύχει, αλλά συρόμενη ανεπίτρεπτα σε επαχθή ανταλλάγματα.

δ. Στο ζήτημα της ενθρονίσεως, μετά την εκλογική διαδικασία.

(1) Δεδομένου ότι η εκλογική διαδικασία, αυτή κάθ’ εαυτήν, είναι εσωτερική εκκλησιαστική και κανονική μόνο υπόθεση, που καμία ανάμειξη δεν επιτρέπεται από κοσμική εξουσία, όμως, κατά την ιεροτελεστία ενθρονίσεως, παρίσταται εκπρόσωπος της Κυβερνήσεως. Στην πράξη ενθρονίσεως του Θεοφίλου ουδείς εκπρόσωπος της Ισραηλινής Κυβερνήσεως παρέστη, αφού δεν τηρήθηκαν τα νόμιμα έναντι της Πολιτείας του Ισραήλ, η οποία τελεί σε γνώση όλων αυτών για ανάλογη αξιοποίηση στα σημεία που αυτό ενδιαφέρεται
(2) Δεδομένων και μεμαρτυρημένων όλων των ανωτέρω, ο Αρχιεπίσκοπος Θαβωρείου εκλεγείς, ον τρόπον εξελέγη, Πατριάρχης, προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ, για να ζητήσει απ’ αυτό την αναγνώριση, διαμαρτυρόμενος, μάλιστα, για την, πέρα του ευλόγου χρόνου αναμονής, απραξία προς τούτο της Κυβερνήσεως. Το Δικαστήριο αυτό, μετά από πολλές αναβολές, καλείτο εκ νέου στις 26 Δεκεμβρίου 2007 να οριστικοποιήσει την απόφασή του. Εν τω μεταξύ, η Κυβέρνηση όρισε από τον Μάρτιο του 2005 διυπουργική Επιτροπή να ασχοληθεί με το ζήτημα, καταλήξασα εις εισήγηση στην Κυβέρνηση περί αναγνωρίσεως Θεοφίλου με επαχθή, όμως, ανταλλάγματα στο καίριο ζήτημα των αγοραπωλησιών, εκκρεμών και νέων.

ε) Γενικό Συμπέρασμα επί του ζητήματος της εννόμου αναγνωρίσεως Πατριάρχου.

(1) Επομένως, επί τη βάσει των ανωτέρω εκτεθέντων, όλων ανεξαιρέτως αποδεδειγμένων και γνωστών στην Κυβέρνηση του Ισραήλ, ο Ειρηναίος για το Κράτος του Ισραήλ είναι σήμερα εισέτι ο μόνος νόμιμος Πατριάρχης Ιεροσολύμων στην Επικράτεια του Ισραήλ και δικαιούται, ως ισότιμος και νομοταγής πολίτης, να τυγχάνει της προστασίας και των αναλόγων τιμών από το Κράτος, μέχρις ότου αυτό αποφασίσει οριστικά.
(2) Η πολιτειακή πράξη της αναγνωρίσεως, που διήκει απ’ αρχής της όλης διαδικασίας εκλογής (νόμιμη χηρεία κατόπιν θανάτου ή παραιτήσεως ή άρσεως της αναγνωρίσεως, όπως  εν προκειμένω, έγκριση τοποτηρητού, έγκριση καταλόγου εκλογίμων και εκπροσώπηση επισήμως της Κυβερνήσεως στην τελετή ενθρονίσεως) συντρέχει απολύτως με την περίπτωση Ειρηναίου. Ο Θεόφιλος, Αρχιεπίσκοπος Θαβωρείου, έκαμε εισπήδηση στον Πατριαρχικό Θρόνο Ιεροσολύμων, χωρίς να τηρήσει με ευλάβεια και σεβασμό τους όρους της Πολιτείας στο κεφάλαιο της αναγνωρίσεως, καθ’ όλην την διαδικασία εκλογής νέου Πατριάρχου. Κατεστάθη στο Ισραήλ Πατριάρχης, παρά τον κείμενο και ισχύοντα νόμο του Ισραήλ περί πατριαρχικής εκλογής, καίτοι ο ίδιος στην διυπουργική επιτροπή ερωτηθείς, ποιος νόμος ισχύει για το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, απήντησε στην αρχή ότι η Ιερουσαλήμ υπό ειδικό διεθνές καθεστώς για να το διορθώσει στην συνέχεια μετά από επίμονη νέα ερώτηση, ότι το Πατριαρχείο κινείται με βάση το νόμο του Κράτους του Ισραήλ. Έτσι εξηγείται ότι στις επίσημες εκδηλώσεις της Κυβερνήσεως και της εν γένει Πολιτείας καλείται ως νόμιμος και κανονικός Πατριάρχης ο Ειρηναίος (άχρι του νυν).

Η κατά την κανονική τάξη και τις εκκλησιαστικές παραδόσεις θεώρηση του Ιεροσολυμητικού Πατριαρχικού Ζητήματος, του 2005 κ.ε.

α) Το ζήτημα αυτό δεν αφορά άμεσα στην Πολιτεία, στην κοσμική εξουσία. Είναι, ως προελέχθη, εσωτερικό ζήτημα των κατά Τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών, εν συνόλω σήμερα 14. Οι έδρες τους είναι κατά ιεραρχική σειρά οι εξής: Κωνσταντινούπολη, Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια (σήμερα εδρεύει στη Δαμασκό), Ιεροσόλυμα, Μόσχα, Βελιγράδι, Βουκουρέστι, Σόφια, Τιφλίδα, Λευκωσία, Αθήνα, Βαρσοβία, Τίρανα, Πράγα).
β) Όμως ενδιαφέρει έμμεσα και την εκασταχού Πολιτεία, να γίνονται όλα σωστά, επί τη βάσει και των εσωτερικών κανόνων και εκκλησιαστικών διατάξεων, σε κάθε κατά Τόπους Εκκλησία προς αποφυγή ερίδων, εν προκειμένω δε κυρίως στα 4 πρώτα Πατριαρχεία της Ανατολής, τα Πρεσβυγενή λεγόμενα, που είναι: Kωνσταντινούπολη, Αλεξάνδρεια, Δαμασκός, Ιεροσόλυμα.
γ) Είναι λογικό, εύλογο και δίκαιο, λοιπόν, να γνωρίζει η Κυβέρνηση του Ισραήλ, του οποίου το νόμιμο δικαίωμα (η διαδικασία αναγνωρίσεως Πατριάρχου) καταπατήθηκε κατά συρροή στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων με την προβληματική περίπτωση εκλογής Θεοφίλου, εάν και κατά πόσο έγιναν τουλάχιστο σωστά όλα όσα προβλέπουν τον κανονικό τρόπο πατριαρχικής εκλογής, βάσει του εσωτερικού εκκλησιαστικού δικαίου, της κανονικής τάξεως. Δυστυχώς, τα πράγματα εδώ εξελίχθηκαν χειρότερα, γιατί όλα έγιναν με φατριαστικό ή συνωμοτικό τρόπο επί τόπου και με πολιτικούς όρους, και μάλιστα εν βία, στο Πανορθόδοξο Σύστημα διοικήσεως. Και να οι αποδείξεις.

(1) Επί  τόπου στα Ιεροσόλυμα, κατά την πρώτη φάση συμπήξεως φατρίας εις βάρος του Πατριάρχου Ειρηναίου.

(α) Το κύριο χαρακτηριστικό των εσωτερικών, εντός της Αγιοταφικής Αδελφότητος, διεργασιών ήταν η εκτός της Ιεράς Συνόδου συσπείρωση μελών της Συνόδου εις βάρος του Προέδρου της Συνόδου, που είναι ο Πατριάρχης.
(β) Κατά τους εκκλησιαστικούς κανόνες, που είναι αυστηρότατοι στο σημείο αυτό, το μόνο όργανο, που δικαιούται και υποχρεούται να επιλαμβάνεται εσωτερικών προβλημάτων και δη ερίδων και παντοίων κατηγοριών εναντίον του Πατριάρχου ή και άλλων μελών της Συνόδου και της Αγιοταφικής Αδελφότητος, είναι η 18 μελής Ιερά Σύνοδος του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων.
(γ) Ο Πατριάρχης Ειρηναίος συνεκάλει νόμιμα και κανονικά Συνόδους, μόλις ξέσπασε η κρίση (τέλη 2004 – αρχές 2005) για εξέταση της καταστάσεως, αλλά οι συσπειρωμένοι, εν τω μεταξύ, αρχιερείς, μέλη της Συνόδου, δεν προσείρχοντο σ’ αυτές. Οι προσερχόμενοι κατηγορούσαν κανονικά στην Σύνοδο τους μη προσερχομένους στην Σύνοδο ως φατριαστές και σχίστες και ανυπακόους. Εν τούτοις, και κάποιοι από τους προσερχομένους στην Σύνοδο, αυτομολύσαντες, εν τω μεταξύ, στους αντιπάλους του Πατριάρχου για προσωπικούς κυρίως λόγους συμφέροντος, καθίσταντο και αυτοί μέρος αυτού, που κατηγορούσαν, όταν παρίσταντο στην Σύνοδο, δηλ. μέρος φατρίας και σχίσματος. Ένας απ’ αυτούς ήταν και ο Αρχιεπίσκοπος Θαβωρείου Θεόφιλος.

(2). Επί πανορθοδόξου επιπέδου στην Κωνσταντινούπολη.

(α) Εν όψει αυτής της ανωμάλου καταστάσεως στο εσωτερικό του Πατριαρχείου, η μόνη κανονική εκκλησιαστική διέξοδος ήταν η σύγκληση Πανορθοδόξου Συνόδου, που και έγινε, με πολλές αντικανονικές πάλι παρατυπίες, στην Κπολη, υπό την προεδρεία του Οικουμενικού Πατριάρχου, που εδρεύει από της Ιδρύσεως της Κωνσταντινουπόλεως στην Πόλη αυτή.
(β) Δυστυχώς, ούτε η Πανορθόδοξος Σύνοδος έδωσε λύση στην βάση της ειρηνεύσεως και του συμβιβασμού, που ήθελαν εκπρόσωποι τοπικών Εκκλησιών και ο Πατριάρχης Ειρηναίος ορθώς, κατά τους κανόνες της Εκκλησίας, αλλά αρνούνταν οι αντίπαλοί του, που είχαν, εν τω μεταξύ, αποκτήσει πλειοψηφία, που συγκροτήθηκε όμως σιγά σιγά μέσω φατρίας και όχι εντός της Συνόδου και με την συμπαράσταση της Κυβερνήσεως της Ελλάδος και του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κπόλεως. Ήταν πλειοψηφία, γέννημα, όμως, φατρίας και συνομωσίας, και όχι συνοδικής διεργασίας, υπό την αυτονόητη προεδρεία του Πατριάρχου, τον οποίον, όμως, συνοδικώς μπορούσαν να εγκαλέσουν τα μέλη της Συνόδου. Στη Σύνοδο, όμως, οι πάντες τηρούσαν σιγήν ιχθύος, ενώ εκεί έπρεπε να ορθώσουν το ανάστημά των.
(γ) Για διαφόρους λόγους, ξένους προς τα εκκλησιαστικά και κανονικά δέοντα γενέσθαι, η Πανορθόδοξος απέτυχε στην αποστολή της, αφού μετέθεσε και πάλι το πρόβλημα για λύση του στην Τοπική Εκκλησία Ιεροσολύμων, αλλά ανέθεσε στην πλειοψηφία των αντιπολιτευομένων τον Πατριάρχη, που εξωνόμασε Σύνοδο (χωρίς βέβαια Πατριάρχη και Πρόεδρο Συνόδου), να προχωρήσει κατά τους κανόνες στα περαιτέρω για Δικαστήριο εις βάρος του Πατριάρχου, θέσασα αυτόν, Πατριάρχη όντα και Πρόεδρο Συνόδου, σε ακοινωνησία, δηλ. σε διακοπή των πνευματικών σχέσεων του Πανορθοδόξου Συστήματος με αυτόν. Η τελευταία πράξη κατέστησε την πλειοψηφία της Συνόδου Ιεροσολύμων «κανονική», καίτοι από φατρίας προκύψασα, κατά τα ανωτέρω.
(δ) Το αιτιολογικό της στάσεως της Πανορθοδόξου Συνόδου Κπόλεως (Μάϊος 2005) έναντι του προσώπου του Πατριάρχου Ειρηναίου υπήρξε άδικο, ακατανόητο ως αντιφατικό και προκύψαν δια ψηφοφορίας, που δεν απέδωσε σαφή πλειοψηφία. Του ζήτησε η Πανορθόδοξος Σύνοδος την υποβολή της παραιτήσεως ως πράξη θυσιαστική, χωρίς να γίνει εκεί η από τους κανόνες της Εκκλησίας προβλεπόμενη δίκη για Πατριάρχη, όπως σαφώς επιτάσσουν οι κανόνες της Εκκλησίας, ώστε να υποστεί κανονικώς τη θυσία. Επειδή στην Κπολη δεν προσκομίσθησαν, διότι δεν υπήρχαν, συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία εναντίον του Πατριάρχου Ειρηναίου ότι πώλησε έδαφος πατριαρχικό στην παλαιά Ιερουσαλήμ (πύλη Γιάφας) και εισέπραξε ο ίδιος προς ίδιο όφελος ποσά από τις πωλήσεις ή διαπραγματεύσεις αυτές (αυτό ήτο το δημοσιογραφικό και πολιτικό κατηγορητήριο), η Πανορθόδοξος δήλωσε στο επίσημο ανακοινωθέν της ότι δεν συνήλθε ως δικαστήριο. Παρά ταύτα, η απόφαση ήταν καταδικαστική για τον Πατριάρχη, αφού τάχθηκε με τους αντιπάλους του και τον έθεσε σε ακοινωνησία. Στην ουσία η Πανορθόδοξος Σύνοδος λειτούργησε, εκ του αποτελέσματός της, ως δικαστήριο αλλά απέφυγε να δηλώσει ότι μετατράπηκε σε δικαστήριο, υποδηλώνουσα έτσι έμμεσα ότι ήταν όντως Δικαστήριο, πλην αντικανονικό, με τις μεθοδεύσεις που ακολουθήθηκαν. Γιατί μια δικαστική διαδικασία, εις βάρος Πατριάρχου μάλιστα, τίθεται επί άλλων βάσεων. Εδώ το ζητούμενο ήταν να πεισθεί ο Πατριάρχης Ειρηναίος να υποβάλει παραίτηση για να λυθεί έτσι εύκολα το ζήτημα. Ήταν όρος της Ελληνικής Κυβερνήσεως η λύση της παραιτήσεως. Αλλ’ ο Πατριάρχης Ειρηναίος στην Πανορθόδοξη Σύνοδο απέρριψε τις σε βάρος του κατηγορίες. Προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία, που αποδείκνυαν ότι έκαμνε το αντίθετο: Αντί να πωλάει περιουσία την επαύξησε με νέες αγορές ακινήτων υπέρ του Πατριαρχείου ή την κατοχύρωνε από καταπατητές και οι αποδιδόμενες σ’ αυτόν αγοραπωλησίες δεν έγιναν, αφού δεν πέρασαν από την Σύνοδο. Και όντως αποδεικνύεται ότι είναι ημιτελείς οι αγοραπωλησίες αυτές, λόγω του διαβοήτου Παπαδήμα, που καλείται ο Θεόφιλος να ολοκληρώσει, αν θέλει την αναγνώριση από το Ισραήλ, όπως φαίνεται από την ακρόασή του με τους πληρεξουσίους δύο δικηγόρους του ενώπιον της Διυπουργικής Επιτροπής, κατ’ Ιούλιο του 2007.
(ε) Επειδή όμως η απόφαση ήταν ήδη δεδομένη στα παρασκήνια πριν την σύγκληση της Συνόδου, τα επιχειρήματα Ειρηναίου ήσαν εις ώτα μη ακουόντων. Όμως το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας απέβη σημαδιακό. Επί συνόλου 14 μελών του Πανορθοδόξου Συστήματος, μόνο οι 7, συμπεριλαμβανομένης και της ψήφου του Προέδρου, δηλαδή μόνο οι μισοί, ζήτησαν την παραίτηση Ειρηναίου, χωρίς δίκη (Κπόλεως, Αλεξανδρείας, Μόσχας, Αθήνας, Τιράνων, Βουκουρεστίου, Λευκωσίας). Από τους άλλους 7, τρεις δεν προσήλθαν στην Σύνοδο (Βελιγραδίου, Σόφιας, Πράγας), ενώ οι υπόλοιποι 4, συμπεριλαμβανομένου και του Ειρηναίου, απέσχαν ή ζήτησαν συμβιβασμό (Δαμασκού, Τιφλίδος, Ιεροσολύμων και Βαρσοβίας). Το αποτέλεσμα παρεστάθη ως πλειοψηφία, ενώ ήταν ισοψηφία. Η ψήφος του Πατριάρχου Ιεροσολύμων δεν μετρούσε για τους εκδόσαντες το επίσημο Ανακοινωθέν. Κακώς, κάκιστα. Κατά τα άλλα, δεν υπήρξε Δικαστήριο.

(3). Επί τόπου στα Ιεροσόλυμα, το δεύτερον.

(α) Επιστρέψαντες όλοι στα Ιεροσόλυμα, Πατριάρχης και Σύνοδος, και άπασα η Αγιοταφική κουστωδία, συνέβαλαν όλοι στο βάθεμα του σχίσματος και του χάσματος, πρώτιστα οι πήξαντες φατρία, κατά τους εκκλησιαστικούς κανόνες, όπως απέδειξαν δύο ειδικοί καθηγητές, που κλήθηκαν να γνωματεύσουν σχετικά, η συνομωσία, κατά τους κοσμικούς ορισμούς της φατρίας.
(β) Οι αντίπαλοι του Πατριάρχου συγκροτούν 12 μελές Δικαστήριο. Η σύνθεσή του όμως ήταν παράτυπη, παράνομη και αντιεκκλησιαστική για δύο λόγους, έναν ουσιαστικό, νομίμου συνθέσεως, και άλλο ηθικό.
Πρώτον, απεκλείσθησαν της μετοχής του Δικαστηρίου μητροπολίτες με ποίμνιο, που ex officio μετέχουν, εκ των κανονισμών και των νόμων, στην σύνθεση. Π.χ. απεκλείσθη ο μητροπολίτης Ναζαρέτ, με το περισσότερο ποίμνιο στην επαρχία του, επειδή προφορικά και γραπτά δήλωσε πίστη και αφωσίωση στον Πατριάρχη του. Και μόνη η ενέργεια αυτή αποκλεισμού από την σύνθεση του δικαστηρίου δείχνει ότι πρόκειτο περί δικαστηρίου φατριαστών και παρανόμων, πάσχοντος λόγω κακής συνθέσεως.
Και δεύτερον, γιατί προήδρευε του Δικαστηρίου ο κυριώτερος  συνδιεκδικητής του Πατριαρχικού Θρόνου με τον Ειρηναίο μητροπολίτης Πέτρας, αποτυχών όμως, εκλεγέντος κανονικώς και νομίμως του Ειρηναίου αντ’ αυτού. Με τι ηθικό και αντικειμενικό κύρος θα μπορούσε αυτός να αποδώσει δικαιοσύνη, και δη εκκλησιαστική, προεδρεύων μάλιστα και όχι έστω απλά παρεδρεύων; Είναι αυτός, ο εν συνεχεία, μετά την καταδίκη Ειρηναίου, υπό τις ανωτέρω προϋποθέσεις απρεπείς κανονικά και ηθικά, ορισθείς Τοποτηρητής, που ζητούσε από την Κυβέρνηση του Ισραήλ αναγνώριση ως Τοποτηρητή. Σ’ένα τέτοιο παρωδίας Δικαστήριο, φυσικά, δεν προσήλθε ο Ειρηναίος, κληθείς να παρουσιαστεί.
(γ) Κι εδώ το κρίσιμο ζήτημα για την Κυβέρνηση του Ισραήλ. Πως θα μπορούσε να νομιμοποιήσει έναν τέτοιον Τοποτηρητή; Δεν το έπραξε, ορθότατα, γιατί, αν το έπραττε, θα έπρεπε να εγκρίνει και να αποδεχθεί όλες τις προεκτεθείσες, ανώμαλες και αφιλάνθρωπες στοιχειωδώς με τον τρόπο που διεξήχθησαν, θρησκευτικές και εκκλησιαστικές ενέργειες ενός εκκλησιαστικού Δικαστηρίου, εκ συνθέσεως και ηθικής παρανόμου και ανηθίκου. Στην συνέχεια του παρανόμου και αντικανονικού Δικαστηρίου, θα έπρεπε το Ισραήλ να συμφωνήσει και για τα μετά το Δικαστήριο ακολουθήσαντα περί εκλογής, ενθρονίσεως και αναγνωρίσεως νέου Πατριάρχου. Η Κυβέρνηση προτίμησε στάση αναμονής προς επιτυχία των δικών της σκοπών.

4) Η διέξοδος στο νομικό και θρησκευτικό αδιέξοδο για το Ισραήλ.

α) Το Ισραήλ στο δημιουργηθέν και αναλυθέν ανωτέρω Πατριαρχικό Ιεροσολυμητικό Ζήτημα μέχρι τώρα, επί τρία σχεδόν χρόνια, σταθερά στηρίζει και διαφυλάσσει την νομιμότητα στην ίδια του την Επικράτεια στο πρόσωπο του Πατριάρχου Ειρηναίου. Δια της στάσεώς του αυτής σέβεται και στηρίζει εμμέσως και την εκκλησιαστική και θρησκευτική τάξη έναντι εκείνων των ανθρώπων και θεσμών, που εφατρίασαν εναντίον του Πατριάρχου, για να τον ωθήσουν σε παραίτηση για λόγους ξένους προς τους από τους νόμους προβλεπόμενους (δύο είναι οι λόγοι, που δικαιολογούν παραίτηση Πατριάρχου, κατά το νόμο της Ιορδανίας, του 1958 (πρώτον, απιστίας στις χριστιανικές ορθόδοξες αλήθειες και δεύτερον, σωματικής ή ψυχικής ασθενείας) και δη οικονομικής φύσεως, για τους οποίους κατ’ εξοχήν και οι αντιπολιτευόμενοι τώρα τούτον έχουν ευθύνην, εμπλεκόμενοι επί χρόνια εις αυτούς, περισσότερο και από τον Πατριάρχη, γιατί ο ίδιος επί 20 και πλέον χρόνια ζούσα στην Αθήνα, ως Έξαρχος του Παναγίου Τάφου στην Ελλάδα, ξένος προς τα ιδιοκτησιακά και οικονομικά τεκταινόμενα στην έδρα του Πατριαρχείου.
β) Δύο επιλογές λύσεως κείνται ενώπιον της Κυβερνήσεως του Ισραήλ ως προς το Πατριαρχικό Ιεροσολυμιτικό Ζήτημα.
(1) Η επίσημη διακήρυξη σεβασμού από πάντες στο Ισραήλ πολίτες της εννόμου του Κράτους τάξεως σ’ όλα τα επίπεδα και σ’ όλους τους θεσμούς πολιτικούς και θρησκευτικούς. Εάν για τον Πατριάρχη Ειρηναίο, νομίμως και κανονικώς εκλεγέντα και κατασταθέντα Πατριάρχη, δεν υφίστανται κατηγορίες και αποδείξεις ισχυρές που να θίγουν την έννομη τάξη του Κράτους, τότε η Πολιτεία πρέπει να διακηρύξει επισήμως προς πάσα κατεύθυνση ότι δεν μπορεί άλλως να πράξει παρά να συνεχίσει αναγνωρίζουσα τούτον ως Πατριάρχη του Ελληνορθοδόξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων. Μια τέτοια σαφής και επίσημος πολιτειακή πράξη θα συνέβαλλε στην αλλαγή του κλίματος εντός της Αγιοταφικής Αδελφότητος και στην προσεκτικότερη προσέγγιση του ζητήματος από την Ελληνική Κυβέρνηση. Σε μια τέτοια περίπτωση ο Θεόφιλος θα συνέχιζε, ενδεχομένως, υπάρχων ως πρώην Πατριάρχης.
(2) Σε περίπτωση, που η επίκληση σεβασμού της εννόμου τάξεως θα είχε μεγάλο κόστος και  θα του προσέδιδε βάρος δυσβάσταχτο για λόγους που η Κυβέρνηση θα στάθμιζε προς διαφύλαξη των δικών της συμφερόντων, τότε θα έπρεπε να λειτουργήσει η αρχή, πέραν του νόμου, της πολιτικής βουλήσεως, βάσει της οποίας, για λόγους γενικοτέρου συμφέροντος του Ισραήλ θα αναγνώριζε τον Θεόφιλο, Αρχιεπίσκοπο Θαβωρείου, ως Πατριάρχη, a posteriori, με όρους, φυσικά όπως έκαναν και τα άλλα δύο μέρη με τη διαμεσολάβηση, μάλιστα, του ΥΠΕΞ της Ελλάδος, ένας εκ των οποίων, πολύ βασικός εις σεβασμό της εννόμου και της γενικωτέρας ηθικής τάξεως, θα ήταν η ρύθμιση και του μέλλοντος του Πατριάρχου Ειρηναίου, ως πρώην Πατριάρχου, με όλες τις από το νόμο και τις αποφάσεις της Κυβερνήσεως προϋποθέσεις ασφαλούς διαβιώσεως, τόπου και τρόπου διαβιώσεως προς εξάσκηση των προσωπικών εκκλησιαστικών αναγκών και καθηκόντων, εντός του Ισραήλ, και αναλόγου κρατικού και κοινωνικού κύρους και τιμής. Το δεύτερο αυτό εξαρτάται και από την συγκατάθεση του ιδίου να δεχθεί να υποβάλει παραίτηση. Κάτι παρεμφερές του αντιπρότεινε η Ελληνική Κυβέρνηση μέσω υπεροχικών εκκλησιαστικών προσώπων κατά την Πανορθόδοξο Σύνοδο της Κπόλεως αλλά το απέρριψε, διότι ουδέν έγκλημα διέπραξε, που να τον ανάγκαζε συνειδησιακά να προχωρήσει στην πράξη της παραιτήσεως. Πολύ περισσότερο ο λόγος των αγοραπωλησιών, γιατί τίποτε δεν ενέκρινε στη Σύνοδο, που τώρα ομολογεί ότι θα συνεχίσει ο Θεόφιλος να ολοκληρώσει για να πάρει την αναγνώριση. Θα προτιμούσε να μείνει παντελώς μόνος, παρά να προχωρήσει στην πράξη αυτή της παραιτήσεως για λόγους αρχής, όπως δήλωσε τότε.

5. Η δική μας θέση ως εκκλησιαστικού ιστορικού στο ίδιο Ζήτημα.

α) Ο θεσμός του Πατριάρχου στην Ορθόδοξη Εκκλησία είναι το ύψιστο διοικητικό υπούργημα, με το οποίο συναρτάται η ισοβιότητα κατά τις εκκλησιαστικές παραδόσεις, που αποδέχονται και τα οικεία Κράτη, καλώς εχόντων των πραγμάτων. Ιδίως οι Πατριάρχες των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων της Ανατολής (Κπολη, Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια με έδρα τώρα την Δαμασκό, Ιεροσόλυμα) διαθέτουν ύψιστο θρησκευτικό κύρος, λόγω του ότι ο θεσμός αυτός των Πρεσβυγενών Πατριαρχών επικυρώθηκε από Οικουμενικές Συνόδους της πρώτης χριστιανικής Εκκλησίας, των 7 πρώτων αιώνων μ.Χ. Όταν, λοιπόν, τίθεται θέμα εκθρονίσεως ενός τέτοιου, θρησκευτικού, διοικητικού και ιστορικού κύρους, Πατριάρχου, οι σχετικές διαδικασίες πρέπει να είναι νομικά και κανονικά απολύτως άψογες. Στην προκειμένη περίπτωση – αποδείξαμε – τόσο η διαδικασία εκθρονίσεως του Πατριάρχου Ειρηναίου, όσο και η όμοια ενθρονίσεως ενός άλλου Πατριάρχου, του Θεοφίλου, πάσχουν ουσιωδώς. Το αναλογούν μερίδιο ευθύνης και συμμετοχής του Κράτους του Ισραήλ στο Ζήτημα της αλλαξοπατριαρχείας Ιεροσολύμων είναι ότι το Ισραήλ δια της Κυβερνήσεώς του έχει δικαίωμα και ευθύνη στην πράξη άρσεως ή μη άρσεως αφ’ ενός της αναγνωρίσεως του Πατριάρχου Ειρηναίου και στην πράξη αναγνωρίσεως ή μη αφ’ ετέρου του άλλου, του Αρχιεπισκόπου Θαβωρείου Θεοφίλου. Η Κυβέρνηση του Ισραήλ επί τρία σχεδόν τώρα χρόνια ουδέν από τα δύο έπραξε. Ούτε στην άρση της πατριαρχικής τιμής από τον Ειρηναίο προέβη, αλλ’ ούτε και στην αναγνώριση της πατριαρχικής τιμής προς Θεόφιλο προχώρησε, πιεζομένη εντούτοις η Κυβέρνηση του Ισραήλ από την εξωτερική πολιτική της Ελληνικής Κυβερνήσεως, η οποία και κατέστη μέρος του προβλήματος, με τις βεβιασμένες διπλωματικές δράσεις τόσο στο εσωτερικό της Αγιοταφικής Αδελφότητος όσο και έναντι των αρμοδίων επιτοπίων τριών Κυβερνήσεων. Αυτή είναι σήμερα η κατάσταση, κατ’ έννομον ακρίβεια. Γι’ αυτό και πιέζεται η Κυβέρνηση του Ισραήλ να κάμει την πράξη αναγνωρίσεως Θεοφίλου, διότι άλλως είναι μετέωρος αυτός στην Επικράτεια του Ισραήλ, και ευρύτερα, όμως υφίσταται και το ζήτημα Ειρηναίου, όχι μόνο για το Ισραήλ αλλά και για την Ελλάδα και για το Πανορθόδοξο Σύστημα, αφού υπήρξε, ούτως ή άλλως σε κάποια φάση αδιαφιλονικήτως κανονικός Πατριάρχης Ιεροσολύμων.
β) Όμως στην ιστορία της Εκκλησίας, και δη στην ιστορία των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων της Ανατολής, έχουμε τα εξής τέσσερα χαρακτηριστικά παραδείγματα. Πρώτον, Αρχιεπίσκοποι ή Πατριάρχες αμφισβητούμενοι, άσχετα από την προσγιγνομένη προς αυτούς κατάφορη αδικία, παραιτούνται για λόγους συνειδήσεως και ευαισθησίας και εφησυχάζουν. Π.χ. αναφερόμαστε στην κλασική περίπτωση του Αρχιεπισκόπου Κπόλεως Αγίου της Εκκλησίας Γρηγορίου του Θεολόγου, του Μεγάλου (4ος αι. μ.Χ.), ο οποίος αμφισβητηθείς υπέβαλε την παραίτησή του και ανεχώρησε.
Δεύτερον παράδειγμα. Αρχιεπίσκοποι ή Πατριάρχες, αμφισβητούμε-νοι από την πολιτική εξουσία και το σώμα της Ιεραρχίας, των συνεπισκόπων, δηλαδή, αρνούνται να παραιτηθούν, επικαλούμενοι την βασική δογματική και εκκλησιαστική αρχή ότι εξελέγησαν και κατεστάθησαν με την Χάρη του Θεού, που την επικαλούνται οι εκλέκτορες, κατά την ώρα της εκλογικής διαδικασίας. Π.χ. αναφερόμαστε στον μεγάλο Άγιο της Χριστιανικής Εκκλησίας Ιερό Χρυσόστομο, Αρχιεπίσκοπο Κπόλεως. Η βασιλική εξουσία, το παλάτι της Κπόλεως, και η πλειοψηφία των επισκόπων ζητούσαν επισήμως και επιμόνως την παραίτησή του για να απαλλαγούν απ’ αυτόν, γιατί καυτηρίαζε την κακή συμπεριφορά πολιτικής και επισκοπικής εξουσίας. Μη παραιτηθείς ακολούθησε τον δρόμο της εξορίας και των παντοίων ταλαιπωριών, ευχαριστώντας και δοξάζοντας πάντοτε τον Θεό για ό,τι κακό και άδικο του συνέβαινε.
Τρίτον παράδειγμα. Έχουμε περιπτώσεις Πατριαρχών, της περιόδου της οθωμανικής αυτοκρατορίας στην Ανατολή, όπου δρουν τα 4 Πρεσβυγενή Πατριαρχεία, οι οποίοι υποχρεώνονται από τις γενικώτερες πολιτικές εκκλησιαστικές καταστάσεις, καίτοι αδικούμενοι προσωπικά, να παραιτηθούν και μετά κάποιο χρονικό διάστημα να ανακαλούνται πάλι στον ίδιο ή άλλο πατριαρχικό θρόνο από τους ίδιους παράγοντες, που τους ώθησαν σε παραίτηση, γιατί άλλαξαν οι γενικώτερες συνθήκες προς όφελός των. Αυτό, μάλιστα, γίνεται όχι μόνο μια φορά αλλά και δύο και τρεις φορές στο ίδιο πρόσωπο.
Τέταρτο παράδειγμα. Έχουμε περιπτώσεις Πατριαρχών, και μάλιστα στο ίδιο αυτό Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, που πιέζονται να εγκαταλείψουν στο Πατριαρχικό Θρόνο από όλη την Αγιοταφική Αδελφότητα και από πολιτικούς παράγοντες στην Οθωμανική Επικράτεια, αυτοί όμως να ανθίστανται, να επιμένουν και να αποδεικνύουν το δίκαιό τους και η πολιτική εξουσία, που τους είχε αναγνωρίσει και τους είχε άρει την αναγνώριση, να τάσσεται τελικά παρά το πλευρόν τους έτσι ώστε να υποχωρούν οι αντιτιθέμενοι Αγιοταφίτες, και άλλοι παράγοντες, να ζητούν συγγνώμη αμοιβαίως και να αποκαθίσταται η ηρεμία. Αυτά μας διδάσκει η Εκκλησιαστική Ιστορία.

(γ) Η δική μας θέση. Έχοντες υπόψει όλα τα ανωτέρω, ρίψαμε παλαιότερα την ιδέα, και περιγράψαμε την ιστορική πείρα, στον νυν Πατριάρχη Ιεροσολύμων Ειρηναίο. Καίτοι ο ίδιος, κατά την δική μας, κατόπιν ερεύνης, πεποίθηση, είναι θύμα φατρίας ή συνομωσίας ευρύτερης, κατ’ εξοχήν αδικηθείς, στα σημεία που έχει όντως δίκαιο, εκτιμούμε ότι, εάν το Ισραήλ είναι αποφασισμένο για την άρση αναγνωρίσεώς του, διά της αναγνωρίσεως Θεοφίλου, να σκεφθεί, εν τούτοις, και την περίπτωση να διαπραγματευθεί την παραίτησή του, υπό έννοια έστω προσωρινότητος, και να εφησυχάσει, και αν στο μέλλον οι συνθήκες το επιτρέψουν, και είναι θέλημα Θεού, ημπορεί και πάλι να κληθεί να συνεχίσει το έργο του, ως εν ενεργεία και πάλι Πατριάρχης Ιεροσολύμων. Ας κρίνει και ανακρίνει αυτός εαυτόν, πράττων κατά το αγαθόν αυτού συνειδός, εν άκρα ταπεινώσει και πολλή προσευχή, και αποβλέπων στο γενικώτερο συμφέρον του Πατριαρχείου του και της Χώρας, που τον προστατεύει και εισέτι τον αναγνωρίζει στα πλαίσια της εννόμου τάξεως. Δεδομένου ότι η ελληνική πλευρά άπασα και το Πανορθόδοξο Σύστημα τον έχει αποκηρύξει, υπό τις ανωτέρω, όμως, έκννομες και αντικανονικές, αναλυθείσες καταστάσεις.
Ως εκκλησιαστικός ιστορικός, όταν ομιλούμε για «Πατριαρχείο Ιεροσολύμων», αναφερόμαστε στο ένα και μόνο ιστορικό αυθεντικό Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, αυτό που αποκαλείται και διεθνώς και πανορθοδόξως αναγνωρίζεται ως «Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων», γιατί τα άλλα Πατριαρχεία Ιεροσολύμων είναι γεννήματα ανωμάλων καταστάσεων, μετά κυρίως τις Σταυροφορίες της Δύσεως, εναντίον της Ανατολής προς «απελευθέρωση» των Παναγίων Παγχριστιανικών και Πανορθοδόξων Προσκυνημάτων, από τον 11ον μ.Χ. κ.ε.

Για την ακρίβεια των ανωτέρω,

Αθανάσιος Α. Αγγελόπουλος
Καθηγητής Πανεπιστημίου,
της «Εκκλησιαστικής Ιστορίας»
& της «Ιστορίας και του συγχρόνου βίου των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων της Ανατολής».

Θεσσαλονίκη, 1 Δεκεμβρίου 2007

Επιστολή προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ.Βαρθολομαίο, η οποία κοινοποιήθηκε στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος και στον Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως.

Θεσσαλονίκη, 22 Μαρτίου 2004.

“Παναγιώτατε, Πάτερ και Δέσποτα, ευλογείτε.

Αφωσιωμένος τη Μητρί Εκκλησία και Υμίν προσωπικώς, δι’ άλλης φωνής, με τας βαθυτάτας ευχάς δι ευχύμους ψυχικάς και νοητικάς εμπειρίας πνευματικής ηδυπαθίας εκ της προσεγγίζουσης Μεγάλης Εβδομάδος των παθών του Κυρίου ημών και της Λαμπροφόρου Αναστάσεως Αυτού.“

Αθανάσιος Αγγελόπουλος,

Άρχων Ακτουάριος της Μητρός Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας ΚΠόλεως, Καθηγητής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ “ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ”, 13.8.2006.

Γράφει ο Αθανάσιος Αγγελόπουλος.

Οι μέρες αυτές είναι μέρες ευχάριστες, προσωπικής, οικογενειακής και γενικής αναψυχής. Οι καλύτερες, θα ‘λεγα του χρόνου. Στο πανηγυρικό επίκεντρο η Παναγία του σύμπαντος κόσμου, χριστιανών και μη, αλλά ιδίως των ορθοδόξων, και ιδιαίτερα ημών των Ελλήνων στην Ελλάδα. Γιατί Ελλάδα και Ορθοδοξία είναι έννοιες και πραγματικότητες ταυτόσημες και αλληλοπεριχωρούμενες. Το γεγονός αυτό αποδίδεται προσφυέστατα με τον όρο «Ελληνορθοδοξία». Αυτής προστάτης, σκεπαστής και χρυσοπλοκότατος πύργος είναι η Παναγία μας. Αυτό δεν είναι δική μας φαντασία. Αυτό πιστεύει και στο παραδοσιακό αυτό περιβάλλον ζει και κινείται τις μέρες αυτές «η συντριπτική πλειονοψηφία των Ελλήνων». Αυτή είναι η αλήθεια, είτε το θέλουμε είτε όχι.

Από κάποιες των ημερών μας αφορμές σκέφθηκα να παρέμβω, λόγω ιδιότητος και ειδικότητος, διατυπώνοντας από την εφ. «ΤΟ ΠΑΡΟΝ», έπαλξη ειλικρινή του διδύμου «Ελλάδα-Ορθοδοξία», κάποιους προβληματισμούς συνοπτικά στα επίκαιρα καυτά ζητήματα αυτής της ελληνορθοδοξίας, στα οποία θα άξιζε να στρέψουμε την προσοχή μας ως επίσημη και κοινή γνώμη για συμπροβληματισμό. Κάποια δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών εξήψαν το ενδιαφέρον μας για διάλογο. Αλλιώς θα είχαμε μονόλογο, θέσεις και όχι και αντιθέσεις από τις οποίες προκύπτει γόνιμος σύνθεση.

Τέσσερις είναι οι προβληματισμοί μου. Τους καταθέτω παρακλητικά ενώπιον της εικόνας της Παναγίας μας για να βάλει το χέρι της και της επίσημης και κοινής γνώμης για ενημέρωση. Οι σχέσεις διαζυγίου Εκκλησίας – Κράτους στην Ελλάδα, τα Δίκαια, τα ανύπαρκτα νομικά στην Τουρκία, της Μητρός Μεγάλης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, η ιστορική έδρα της οποίας από αιώνων, 1600 τόσα χρόνια, κείται μόνο στην Βασιλίδα των Πόλεων, το Σχίσμα στο Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, και το Δράμα των ημερών των Ρωμηών αραβόφωνων ορθοδόξων χριστιανών αδελφών μας στον Λίβανο, που υπάγονται στο Ελληνορθόδοξο Αραβόφωνο Πατριαρχείο Αντιοχείας, που εδρεύει προσφυγικώς στην Δαμασκό. Η ιστορική του έδρα βρίσκεται στην Αντιόχεια, πόλη σήμερα στην Τουρκία, στα παραμεθόρια προς την Συρία.

Α) Σχέσεις Εκκλησίας – Κράτους στην Ελλάδα.

Διάβασα στην εφ. «Το ΕΘΝΟΣ» (31 Ιουλ.), σ.σ. 22-23, τις προτάσεις μιας «Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου» (ΕΕΔΑ), που υπάγεται, μάλιστα, λέγει η εφημερίδα, «κατευθείαν στο γραφείο του Πρωθυπουργού», που, σε συνεργασία με μια άλλη «Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και του Πολίτη», εισηγείται «διαζύγιο στις σχέσεις κράτους – Εκκλησίας». Εισηγούνται οι δύο Επιτροπές τον υποχρεωτικό πολιτικό γάμο, το μάθημα των θρησκευτικών να μετατραπεί σε θρησκειολογικό, η Εκκλησία ως σύνολο και ως μητροπόλεις και ενορίες να μετατραπούν σε νομικά πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου, ως «θρησκευτικές Ενώσεις», η εκκλησιαστική εκπαίδευση σύνολη να ιδιωτικοποιηθεί, η Εκκλησία να αναλάβει την μισθοδοσία κληρικών, να γίνει η αποκαθήλωση των θρησκευτικών συμβόλων στις δημόσιες υπηρεσίες και πολλά άλλα.

Οι θέσεις των Επιτροπών αυτών είναι εκθεμελιωτικές και εκριζωτικές των θρησκευτικών Δικαιωμάτων πάσης φύσεως «της συντριπτικής πλειονοψηφίας των Ελλήνων», δηλ. του 97% περίπου του πληθυσμού της χώρας, εν ονόματι, φυσικά εισηγούνται, Δικαιωμάτων. Αλλά ποιών Δικαιωμάτων; Δεν είναι του παρόντος αντεπιχειρηματολογία, που είναι συντριπτική. Οι εισηγήσεις αυτές έχουν ακουσθεί και γραφεί τόσες φορές. Εκφράζουν οι Επιτροπές αυτές «την συντριπτική μειονοψηφία των Ελλήνων» (περίπου 2%), έχουν όμως ένα πλεονέκτημα: διαθέτουν το κοκαλάκι της νυχτερίδας για να έχουν άνετη πρόσβαση στα δημοσιογραφικά και τηλεοπτικά μέσα ενημερώσεως και νομίζουν έτσι ότι θα επιβληθούν στην συντριπτική πλειονοψηφία. Καμιά Κυβέρνηση ούτε η παρούσα, προπαντός, δεν θα θελήσει να πατήσει την πεπονόφλουδα για να πέσει στον γκρεμό, να αυτοκτονήσει, υιοθετώντας εξωπραγματικές προσωπικές εμμονές πλήρους αλλοιώσεως της πνευματικής προσωπικότητος και ταυτότητος του νεοελληνικού κράτους, που ιδρύθηκε με δύο βασικά συνθήματα των αγωνιστών ηρώων του 1821: Πρώτον για του Χριστού την πίστη την αγία και δεύτερον για της Πατρίδος την ελευθερία. Για τις Επιτροπές αυτές η Παναγία ας βάλει το χέρι της.

Για το ίδιο ζήτημα, εξ άλλου, στις 30 Ιουλίου στην εφημ. «ΤΟ ΠΑΡΟΝ», βλέπουμε εμπεριστατωμένο άρθρο του τ. Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, Χρ. Σαρτζετάκη, με τίτλο «Το Δέον και το Εφικτόν» (σ. 16). Ο συγγραφέας είναι σοβαρός ερευνητής νομικός, με γνώση εις βάθος των πηγών και της βιβλιογραφίας. Κάποιες από τις απόψεις του όμως απαιτούν σοβαρή και εις βάθος συζήτηση, θα μείνουμε σε δυο, τρεις παρατηρήσεις, α) Για την επίκληση στο Σύνταγμα «Εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος». Εισηγείται την αντικατάσταση της με νέα «επίκλησιν μόνον του θείου αορίστως». Η σκέψη αυτή μου θυμίζει το βωμό «Τω αγνώστω θεώ», που συνάντησε ο Απ. Παύλος στην Αθήνα. Ο Θεός των χριστιανών, ημών των Ορθοδόξων ειδικά, δεν είναι αόριστος και νεφέλωμα ούτε άγνωστος, είναι προσωπικός και τριαδικός και μάλιστα εξ αποκαλύψεως. Αυτό μας διακρίνει από τους αορίστους θεούς των οπαδών των άλλων θρησκειών. Το ζήτημα είναι ουσιώδες και δεν λύνεται με μέσες λύσεις, αλλά με καθαρές Λύσεις. Οι πρόγονοι και πατέρες του έθνους μας, μέχρι του ισχύοντος Συντάγματος, επιμένουν – και ορθώς – στην επίκληση συγκεκριμένου προσωπικού αληθούς και όχι αορίστου θεού. β) Πράγματι, στην Ελλάδα από συστάσεως του Κράτους ισχύει και κατισχύει στις σχέσεις Εκκλησίας – Κράτους το σύστημα της «νόμω κρατούσης πολιτείας», με μια ειδοποιό διαφορά σήμερα. Στα προϊσχύσαντα Συντάγματα και στους προϊσχύσαντες Καταστατικούς Χάρτες της Εκκλησίας της Ελλάδος ίσχυε η αρχή αυτή, τείνουσα όμως προς την πολιτειοκρατία. Η σημερινή συνταγματική και καταστατική τάξη τείνει αντιθέτως προς τη συναλληλία. Η Εκκλησία της Ελλάδος είναι όντως σήμερα αυτοδιοίκητος μέχρι του σημείου να είναι σαφώς διακριτοί οι ρόλοι Εκκλησίας και Πολιτείας, με σαφείς χωριστές αρμοδιότητες αλλά και με διακριτή πάλι συνεργασία στα σημεία εκείνα που το απαιτεί η βούληση, η συνείδηση και η παράδοση της μεγίστης πλειονοψηφίας των Ελλήνων. Η πλειονοψηφία αυτή καθιστά την Ορθόδοξη Εκκλησία του Κράτους επίσημη θρησκεία του. Το επίσημο αυτό έχει την έννοια και τον συμβολισμό και μόνο σε ποιο θρήσκευμα ανήκει η μεγίστη πλειονοψηφία των Ελλήνων και τίποτε περισσότερο. Την ερμηνεία αυτή, νομίζω, την έχει αποδεχθεί το Σ. τ. Ε. γ) Κατά το άρθρο 3, παραγ. 1, του Συντάγματος, η Ορθόδοξη Εκκλησία τη Ελλάδος «Τηρεί απαρασάλευτα τους ιερούς αποστολικούς και συνοδικούς κανόνες και τις ιερές παραδόσεις», δηλ. αποφεύγεται επιμελώς η διάκριση αυτών σε δογματικούς, λατρευτικούς και διοικητικούς. Ο κ. Πρόεδρος εισηγείται λύση με ορισμό περιοριστικό εις τους «περί το δόγμα και την λατρείαν», αποστολικούς και συνοδικούς κανόνες. Ο εισηγούμενος περιοριομός είχε γίνει δεκτός και επιβληθεί επί δικτατορίας, επί Αρχιεπισκοπείας Ιερωνύμου (1967-1973), και ήγειρε τότε φοβερές αντιδράσεις από μέρους πανεπιστημιακών καθηγητών των θεολογικών και Νομικών Σχολών, ιεραρχών, δημοσιογράφων κλπ, με σοβαρά επιχειρήματα εναντίον του ορισμού αυτού για να ατονήσει σιγά, σιγά και να φθάσουμε στον ισχύοντα ορισμό. Εάν τους περί την διοίκησιν κανόνες υποβιβάσουμε και υποβαθμίσουμε, τότε ελλοχεύει ο κίνδυνος ανατροπής του όλου επισήμου συστήματος κανονικής διοικήσεως της κατ’ Ανατολάς Ορθοδόξου Εκκλησίας με σπονδυλική της στήλη την ελληνορθοδοξία, που στηρίζεται, ως έχει, στους περί την διοίκηση θ. και Ι. Κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων.

Έτσι, τα τέσσερα Πρεσβυγενή Ελληνορθόδοξα Πατριαρχεία της Ανατολής (Οικουμενικό Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων), τα πέντε Νεότερα Πατριαρχεία (Ρωσίας, Σερβίας, Ρουμανίας, Βουλγαρίας και Γεωργίας) και οι πέντε Αυτοκέφαλες Εκκλησίες (Κύπρου, Ελλάδος, Πολωνίας, Αλβανίας και Τσεχίας-Σλοβακίας) ισοπεδώνονται και εξισώνονται μεταξύ τους, γίνονται ένα είδος ορθοδόξου Ο.Η.Ε. Αυτό, φυσικά, επιζητεί η Ρωσία εις υποσκέλιση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ως έχοντος τον συντονιστικό πρωτόβουλο ρόλο, και των άλλων Ελληνορθόδοξων Πατριαρχείων, που η θέση τους στο όλο σύστημα διοικήσεως στηρίζεται στους περί τη διοίκηση θ. και Ι. Κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων. Πολύ επικίνδυνη, λοιπόν, η σκέψη αυτή. Το σκεπτικό αυτό- και όχι εκείνο που επικαλείται ο αρθρογράφος- επικράτησε ώστε να ισχύει η διατύπωση αυτή, χωρίς τις διακρίσεις μεταξύ των κανόνων. Δεν είναι έτσι απλά τα πράγματα. Περισσότερα γι’ αυτό λέμε στο διδακτικό εγχειρίδιο μας για τους φοιτητές «Ιστορία Δομών διοικήσεως και ζωής της Εκκλησίας της Ελλάδος. Εικοστός αιώνας, Εκδ. 3η, Θεσσαλονίκη 2005, Αφοι Κυριακίδη,σσ. 83-91».

Β) Τα Δίκαια του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Τουρκική Δημοκρατία.

Αυτό είναι το πολύ σημαντικό και καίριο ζήτημα στην παρούσα συγκυρία του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της Τουρκίας. Για να επιτευχθούν τα καλύτερα αποτελέσματα απαιτούνται σύνεση, χαμηλοί τόνοι και προπαντός αποφυγή προκλήσεων και ερίδων (όπως π.χ. της διατυμπανισθείσης πριν από τρία χρόνια μέσω τηλεοπτικών πράξεως ακοινωνησίας του Πατριάρχου με τον Αρχιεπίσκοπο στο Φανάρι, που ανακαλούσε στην μνήμη μας μεσαιωνικού τύπου σίριαλ) μεταξύ Φαναριού και Αθηνών για δευτερεύοντα και τριτεύοντα ή ανύπαρκτα ζητήματα στις μεταξύ των δύο Εκκλησιών σχέσεις. Σήμερα ενός εστί χρεία. Οι πολυμέτωποι συγχρόνως αγώνες για Δίκαια, παλαιά ή νέα, θυμίζουν το λαϊκό απόφθεγμα «όποιος ζητά τα πολλά χάνει και τα λίγα» ή «δεν χωρούν δύο καρπούζια στην ίδια μασχάλη».

Το άρθρο του κ. Σαρτζετάκη δεν προάγει τα μεγάλα, τα θεσμικά, προς την κατεύθυνση που είπαμε, ικανοποιεί προφανώς, τα μικρά και τα προσωπικά. Και αυτά τα τελευταία είναι πολύ συζητήσιμα, θα αναφερθούμε σε δύο, τρεις περιπτώσεις του άρθρου, α) Ο λόγος για το αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Αυτό εδόθη, κατά τον αρθρογράφο, «δια του Βασιλικού Διατάγματος της 23ης Ιουλ. 1833» και «ανοήτως υποστηρίζεται ότι είναι απόρροια του Πατριαρχικού Τόμου της 29ης Ιούν. 1850». Εμείς διδάσκουμε στους φοιτητές μας τα αντίθετα. Ότι το 1833 έχουμε το νομικό ψευδοαυτοκέφαλο. Αυτόνομο, Αυτοκέφαλο ή Πατριαρχική Τιμή στην Ορθόδοξη Εκκλησία κατά τόπους είναι κανονική και όχι νομική κατάκτηση. Υπάρχει δε συγκεκριμένη διαδικασία αποκτήσεως. Εν προκειμένω, η Πολιτεία δια του Υπουργικού Συμβουλίου και η Εκκλησία δια της Συνόδου τότε με αίτηση τους απευθύνθηκαν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για να δοθεί το κανονικό αυτοκέφαλο, όπως και εδόθη το 1850.

Εάν ήταν εντάξει το αυτοκέφαλο του 1833, ερωτώ γιατί η ενέργεια αυτή του 1850; Έτσι εγίνετο και μέχρι σήμερα γίνεται. Τα νεότερα 5 Πατριαρχεία και οι 4 Αυτοκέφαλες Εκκλησίες, πλην Κύπρου, απέκτησαν τις τιμές της αυτοκεφαλίας ή πατριαρχίας με Τόμο, κανονικό από τους ι. Κανόνες προβλεπόμενο κείμενο. Άλλο πράγμα είναι όταν μετά συντρέχει και ο νόμος. Ένα πρόσφατο και ένα παλαιό παράδειγμα. Η «αυτοκέφαλος» Εκκλησία των Σκοπίων έχει νομική υπόσταση, δοθείσα από τον Τίτο, από καμιά όμως Ορθόδοξη κατά τόπους Εκκλησία δεν αναγνωρίζεται, διότι στερείται κανονικού Τόμου. Εμείς απορρίπτουμε τους φοιτητές που μας λένε ότι είναι νομική υπόθεση το αυτοκέφαλο ή η πατριαρχική τιμή. Και ο μέγας αυτοκράτορας Ιουστινιανός την πατρίδα του, την Πρώτη Ιουστινιανή (σημερ. Τσαρίτσιν Γκραντ, πάνω από την Νίσσα της Σερβίας), με Νεαρά έκαμε αρχιεπισκοπή και πατριαρχείο και βικαριάτο, αλλ’ όμως η Εκκλησία στην πράξη το απέρριψε, β) Ομιλεί ο πολύ σεβαστός μας αρθρογράφος για την «εκ της προ της Επαναστάσεως και κατ’ αυτήν παγίως ανθελληνικήν πολιτείαν του Πατριαρχείου με τους επανειλημμένους αφορισμούς του κατά των αγωνιστών». Η γενίκευση είναι ανιστόρητη. Μεγάλη απόδειξη περί του αντιθέτου είναι η αγχόνη του νεομάρτυρος και εθνομάρτυρας Γρηγορίου Ε’ και όλης της περί αυτόν Ιεράς Συνόδου της περιόδου 1821, από Μαρτίου μέχρι Ιουνίου 1821, ως προδοτών του Σουλτάνου. Δια το ουσιαστικό νόημα των αφορισμών και των συνθηκών, υπό τις οποίες εγίνετο, παραπέμπω τον καλόπιστο αρθρογράφο και αναγνώστη στα Πρακτικά Συνεδρίου για τον εθνομάρτυρα μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ιωσήφ, που ήταν τότε και αυτός συνοδικός και απαγχονίσθηκε. Εκεί σε μια περισπούδαστη μελέτη του ευφήμως γνωστού, καθηγητή και ερευνητή, Τ. Γριτσόπουλου, ο λόγος για τις συνθήκες και το νόημα εκείνων των αφορισμών και εγκυκλίων, (βλ. Ο Εθνομάρτυς Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ιωσήφ [+1821, Κωνσταντινούπολις], Εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2002, σ. 167-212). γ) Πράγματι, κατά τους Θ. και Ι. Κανόνες, που επικαλείται και ο αρθρογράφος, που όμως είναι διοικητικής φύσεως, που ο ίδιος θέλει το Σύνταγμα να τους αγνοεί, σε μια Επικράτεια, διεθνώς αναγνωριζομένη, πρέπει να υπάρχει ανεξάρτητη Εκκλησία.

Πρώτον, που είναι και Πρόεδρος συγχρόνως, κατά την διήκουσα κανονική αρχή του Μ. Φωτίου «τα εκκλησιαστικά και μάλιστα δε τα περί των ενοριών δίκαια τοις πολιτικαίς επικρατείαις και διοιικήσεσι συμμεταβάλλεσθαι είωθεν»». Αυτή είναι η κατ’ ακρίβεια κανονική τάξη.

Εδώ, στην περίπτωσή μας, ακολουθείται η κατ’ οικονομία κανονική, ωσαύτως, αρχή, λόγω των συνθηκών, κάτω από τις οποίες η μαρτυρική Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως δια των αιώνων δρα και μέχρι σήμερα. Ορθώς η συνείδηση του εν Ελλάδι Ορθοδόξου Γένους προσέφερε αφαιρούσα κάτι από τον εαυτό της προς υποστήριξη της Μητρός Εκκλησίας. Βέβαια, υπό την βασική κανονική προϋπόθεση, ότι η Διοίκηση στην Ελλάδα είναι θέμα αποκλειστικά της Αυτοκέφαλου Εκκλησίας Της. Στο Πατριαρχείο ανήκει με κάποιους όρους η πνευματική αναφορά. Οι απευκταίοι όμως τσακωμοί, παλαιοί και νέοι και σημερινοί, μεταξύ των δύο Εκκλησιών, από μόνοι τους θέτουν το ζήτημα, για το οποίο ο αρθρογράφος είναι απόλυτος. Επειδή εμείς προσωπικά πιστεύουμε στην εκκλησιαστική ενότητα στην Ελλάδα και μέσα από την τριχρωμία του εκκλησιαστικού χάρτου, αλλά απεχθανόμαστε τους καυγάδες για άδικα δίκαια και ηγεμονισμούς και βυζαντινισμούς, στην πρόσφατη διένεξη (2003-2004), παρενέβημεν και γράψαμε μονογραφία 600 σελίδων προς χρήση και των φοιτητών για τα Εκκλησιαστικά Δίκαια στην Ελλάδα σήμερα, όπου με πολλή αγάπη και πόνο, γιατί πρόκειται για την μία και αυτήν οικογένεια, συνιστούμε τα δέοντα γενέσθαι (βλ. Τα Εκκλησιαστικά Δίκαια στην Ελλάδα σήμερα, εκδ. Αφων Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2005). δ) Και μια τελευταία παρατήρηση, θεωρεί ο σεβαστός αρθρογράφος το βιβλίο του Παναγιώτη Φούγια, Φανάρι-Αθήνα. Παρελειπόμενα, Θεσσαλονίκη 2006, «αξιολογώτατον ιδιαιτέρως αποκαλυπτικόν, με πλήρη τεκμηρίωσιν της θλιβεράς διοικητικής εν γένει πολιτείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου».

Ο υποφαινόμενος παρουσίασε το βιβλίο, με παρόντα τον συγγραφέα σε ενδιαφέρον και ζωηρό ακροατήριο στην θαυμάσια αίθουσα παρουσιάσεων του εκδοτικού οίκου Μαλλιαρής – Παιδεία, αφού δική του έκδοση είναι. Εκεί τα μεν θετικά ιστορικού χαρακτήρας εξήρθησαν, κάποια όμως άλλα, που ο αρθρογράφος θεωρεί «αξιολογώτατα», εκρίθησαν πολύ αυστηρά, με εμπρέποντα σεβασμό στον συγγραφέα, και μέχρι τινός απαράδεκτα.

Φυσικά, η αιτία συγγραφής του βιβλίου δεν βρίσκεται στον συγγραφέα αλλά στο Φανάρι, το οποίο τον αδελφό του, αείμνηστο ήδη, από Θυατείρων Αρχιεπίσκοπο και αποθανόντα ως Πισιδίας Μεθόδιο, εν μία νυκτί, χωρίς καν να ζητήσει γραπτώς εξηγήσεις, κατά παράβαση των κανονικώς διαγορευομένων, εκαρατόμησε. Το βιβλίο είναι αποτέλεσμα πίκρας του μικρότερου αδελφού υπέρ του πρεσβυτέρου αδελφού, στον οποίο ο νεότερος οφείλει τα πάντα. Κάποτε η πίκρα αυτή γίνεται γραπτός λόγος, ευγνωμοσύνης ένεκεν.

Να γιατί η πολιτική και η εκκλησιαστική διοίκηση πρέπει να εξασκούνται με πρόβλεψη και δικαιοσύνη και φιλανθρωπία, και προπαντός η εκκλησιαστική. Να μην τα ισοπεδώνουμε όμως όλα. Και ο διακεκριμένος αρθρογράφος μας, όταν ήταν εν ενεργεία Πρόεδρος της Δημοκρατίας, δεν νομίζω ότι ήταν πρώτος πολίτης μιας χώρας απολύτου χρηστής και όχι και «θλιβεράς διοικητικής εν γένει πολιτείας».

Γ) Μια τρίτη πονεμένη κατάσταση της ελληνορθοδοξίας σήμερα είναι το δημιουργηθέν και διευρυνόμενο Σχίσμα στο Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Με ευθύνη τριών κέντρων Ιεροσολύμων, Αθηνών και Φαναριού, φθάσαμε σήμερα να έχουμε δύο Πατριάρχες: Τον κανονικώς εκλεγέντα και κατασταθέντα το 2002 Ειρηναίο, που εμείς οι Έλληνες θεωρούμε τώρα «μοναχό», αλλά το κράτος του Ισραήλ δεν βρίσκει «αιτίαν κατ’ αυτού» και τον θεωρεί κανονικό και νόμιμο Πατριάρχη, αφού η έδρα του είναι εντός της επικράτειας του Ισραήλ και αρκετές αραβικές κοινότητες εντός του Ισραήλ τον αναγνωρίζουν (π. χ. η μεγαλύτερη της Ναζαρέτ) και τον Θεόφιλο, Αρχιεπίσκοπο Θαβωρίου για το Ισραήλ, αναγνωριζόμενο όμως ως Πατριάρχη από την Ελλάδα, την Ιορδανία και την Παλαιστινιακή Αρχή με πολλά ερωτηματικά, και το πανορθόδοξο σύστημα διοικήσεως, με περισσότερα ερωτηματικά και ανάλογες απορίες, για την βιασύνη με την οποία ενήργησε. Την πολιτική, δημοσιογραφική και τηλεοπτική ευθύνη φέρει εξ ολοκλήρου η Αθήνα, την πανορθόδοξη το Φανάρι και την επιτόπου άπασα η Αγιοταφική Αδελφότητα, συμπεριλαμβανομένων και του Ειρηναίου και Θεοφίλου. Πάντως, είναι αφελής η θέση να νομίζουμε ότι τελικά ο Ειρηναίος θα μείνει μόνος και έτσι θα λήξει το πρόβλημα, ώστε θα αναγκασθεί το Ισραήλ να τον εγκαταλείψει για να αναγνωρίσει τον Θεόφιλο.

Οι νεότερες πληροφορίες πιστοποιούν το αντίθετο και είναι έγκυρες αυτές. Η μεγαλύτερη αραβόφωνη κοινότητα στο Ισραήλ, αυτή της Ναζαρέτ, το Σάββατο 1 Ιουλίου υποδέχθηκε τον Πατριάρχη Ειρηναίο, αποκηρύξασα τον Θεόφιλο, γιατί ο δεύτερος δεν συμπεριφέρθηκε με ειλικρίνεια απέναντι της. Εις επιβεβαίωση αυτής της θέσεως το Προεδρείο της ίδιας κοινότητος στις 8 Ιουλίου κατέθεσε το υπ αριθμ. 9970 δικόγραφο-παρέμβαση στο Ανώτατο Δικαστήριο των Ιεροσολύμων (το δικό μας Σ. τ. Ε.), ζητώντας τη μη αναγνώριση του Θεοφίλου, ο οποίος και προκάλεσε την δίκη, ζητώντας δια της δικαστικής οδού την αναγνώριση, και δηλώνοντας συγχρόνως την εμπιστοσύνη της στον Ειρηναίο, ως κανονικό Πατριάρχη, αφού τίποτε δεν έχει αποδειχθεί εις βάρος του, πέφτοντας θύμα συνωμοσίας έσωθεν και πολιτικών από το εξωτερικό παρεμβάσεων. Στις 11 Ιουλίου ο Θεόφιλος εμφανίζεται ενώπιον της Διυπουργικής Επιτροπής, όπως προηγουμένως έπραξε τον Μάρτιο ο Ειρηναίος. Δεν ήσαν και τόσο ευχάριστα εκεί τα πράγματα για τον Θεόφιλο. Στις 12 Ιουλίου ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ δεξιώνεται τον Πρωθυπουργό της Ιαπωνίας προσκαλείται και προσέρχεται στον πρωθυπουργικό οίκο ο Ειρηναίος ως Πατριάρχης του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων. Στις 19 Ιουλίου το Αν. δικαστήριο αναβάλλει την εκδίκαση της προσφυγής Θεοφίλου για τον επόμενο Νοέμβριο, κατόπιν αιτήσεως της Κυβερνήσεως, λόγω των γεγονότων του Λιβάνου. Το παράδειγμα της Ναζαρέτ θα ακολουθήσουν, φαίνεται, και άλλες αραβόφωνες κοινότητες στο Ισραήλ. Η Αγιοταφική Αδελφότητα βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση, την στιγμή μάλιστα που ο Θεόφιλος δεν μπορεί να αφομοιώσει και εξουδετερώσει το αρνητικό κλίμα. Αμφότεροι οι Πατριάρχες διαμένουν εντός του Πατριαρχείου. Τα διαμερίσματα και τον ναό της Αγίας Θέκλας του Ειρηναίου προστατεύει ισραηλινή φρουρά προς αποφυγή ερίδων εντός της Αγιοταφικής Αδελφότητος. Οι κυβερνήσεις της Ιορδανίας και της Παλαιστινιακής Αρχής όρισαν νέες επιτροπές επανεξετάσεως της όλης καταστάσεως, διότι ο Θεόφιλος δεν τήρησε ακόμη τις δεσμεύσεις του. Η ΥΠΕΞ του Ισραήλ σιδηρά κυρία Λίβνη δήλωσε στον Γ. Παπανδρέου, σε πρόσφατη επίσκεψη του στο Ισραήλ, κατόπιν σχετικής ερωτήσεως για την αναγνώριση Θεοφίλου, ότι «εμείς έχουμε Πατριάρχη και αυτός είναι ο Ειρηναίος».

Να επισημάνουμε εδώ ότι η αναγνώριση ενός Πατριάρχου από την Επιτόπια Αρχή συναρτάται εσωτερικά και όχι τυπικά με την όλη νόμιμη διαδικασία πατριαρχικής εκλογής στο σχήμα: αποδοχή της παραιτήσεως-αναγνώριση Τοποτηρητού – έγκριση καταλόγου υποψηφίων – εκλογή -αναγνώριση και ενθρόνιση, παρουσία εκπροσώπων της πολιτικής Αρχής του τόπου. Το σχήμα αυτό ανετράπη στην περίπτωση Θεοφίλου, όπως αποδεικνύεται στην ερευνά μας, με τίτλο «Η υπό της Πολιτείας Αναγνώρισις των Πατριαρχών στα Πρεσβυγενή Πατριαρχεία της Ανατολής», που δημοσιεύθηκε στον Τιμητικό Τόμο προς τιμήν του μητροπολίτου Μεγάρων και Σαλαμίνος Βαρθολομαίου, Ο Κόσμος της Ορθοδοξίας στο Παρελθόν και στο Παρόν, Θεσσαλονίκη 2006, σσ. 869-892. Η κοινή γνώμη της Ελλάδος δεν γνωρίζει όλη την αλήθεια για το πρόβλημα αυτό, η λύση του οποίου έχει ένα χαρακτηριστικό, την προχειρότητα και την βιασύνη. Ο λαός λέγει ότι στα βιαστικά πράγματα είναι μπερδεμένος και ο διάβολος. Μια αλλαξοπατριαρχία δεν συντελείται άρον, άρον, απλά με το «ο τολμών νικά», και επειδή το ήθελε η εισαγγελική τηλεδικία. Η πατριαρχική τιμή δεν είναι πουκάμισο που το αλλάζουμε από την μια μέρα στην άλλη. Η Παναγιά να βάλει το χέρι της εκεί κάτω.

Δ) Ο Λίβανος καίγεται. Η επικράτεια αυτή συνιστά μητρόπολη με κάποιες επισκοπές υπ’ αυτήν, του Ελληνορθόδοξου Αραβόφωνου Πατριαρχείου Αντιοχείας. Οι ομόδοξοι μας Λιβανέζοι και το Πατριαρχείο Αντιοχείας είναι σαρξ εκ της σαρκός της ευρυτέρας Ρωμηοσύνης. Γι’ αυτό και ο επίσημος τίτλος του Πατριαρχείου είναι «Ελληνορθόδοξον Πατριαρχείον Αντιοχείας». Έλληνες και Αραβόφωνοι Ορθόδοξοι είμαστε όλοι Ρωμηοί.

Χωρίς την συμπαράσταση των άλλων Πρεσβυγενών Πατριαρχείων και της Εκκλησίας της Ελλάδος, αλλά και της Πολιτείας μας, πού να ανοιχθούν στην θάλασσα του Ισλάμ οι άνθρωποι αυτοί; Ορθά ο Μακαριότατος Χριστόδουλος έθεσε τις δυνάμεις της Εκκλησίας της Ελλάδος στην διάθεση του Πατριαρχείου αυτού. Η δε Πολιτεία θα πρέπει θετικά να εξετάσει την αποστολή ειρηνευτικής δυνάμεως εκεί, όταν ζητηθεί από τον Ο.Η.Ε. Έχουμε το θετικό προηγούμενο του Κοσσόβου, όπου οι αδελφοί μας ομόδοξοι Σέρβοι έπαιρναν μια ανάσα με την ελληνική εκεί παρουσία. Πολλά δε βυζαντινά μεγάλης τέχνης μνημεία (ναοί, μοναστήρια, προσκυνήματα της Ορθοδοξίας στο Κόσσοβο) προστατεύθηκαν από τους Έλληνες στρατιώτες. Αυτή, αγαπητέ κ. Κουρή, είναι η προσωπική και της ευρείας κοινής γνώμης παράκληση συνολική στην Παναγιά μας, την Δεκαπενταυγουστιανή.

Δημοσιεύθηκε στο “Παρόν”, 13.8.2006.